Wie is Salah Abdeslam, de meest gezochte terrorist van Europa?

abdeslam-salah-afp_0

Hij was de meest gezochte terrorist van Europa: Salah Abdeslam. Waarschijnlijk is hij vanmiddag opgepakt bij een politie-actie in Molenbeek. Maar wie is hij eigenlijk, en hoe kan het dat hij zo geradicaliseerd is?

 

Salah Abdeslam, een ‘nobody’ uit de banlieues van Brussel, beheerste opeens het wereldnieuws. Maar wie is hij? Dat is moeilijk te zeggen: een compleet beeld van hem is nauwelijks samen te stellen, maar uit diverse bronnen is wel een redelijk kloppende schets te maken van de Brusselse terrorist, die na maanden zoeken en verschillende politie-acties nu toch opgepakt lijkt te zijn.

Criminaliteit, armoede en verkrotting
Salah Abdeslam wordt 26 jaar geleden geboren in Molenbeek, een deelgemeente van Brussel waar al decennialang een grote Noord-Afrikaanse gemeenschap woont in niet al te florissante omstandigheden. De wijk wordt gekenmerkt door criminaliteit, armoede en verkrotting. Het is een plek waar de politie op zijn zachtst gezegd niet graag komt. Gewelddadige radicalisering ligt er op de loer; er komen nogal wat Syriëgangers uit de gemeente.

Salah groeit op in een gezin met een vader, moeder en twee broers, Ibrahim en Mohamed. Een onopvallend gezin, dat volgens de ex-vrouw van Salahs broer Ibrahim (die zich met een bomgordel zal opblazen tijdens de aanslagen in Parijs) ‘netjes’ is. “Gelovig, maar niet extreem. Zijn vader ging naar het vrijdaggebed, maar dat was het dan ook. Zijn moeder was best modern”, zegt zij in Het Laatste Nieuws.

Crimineel, maar niet radicaal
Salah en zijn oudere broer Ibrahim doen wat veel jongeren doen in Molenbeek. Ze roken een jointje, drinken een pintje en plegen zo nu en dan een diefstalletje om dat allemaal te kunnen betalen. Ibrahim wordt elektricien, maar raakt al gauw zijn baan kwijt. Hij zit een paar keer in de gevangenis voor diefstal. Ook Salah komt in aanraking met drugs, en wordt daar zelfs eerder dit jaar voor aangehouden in Nederland. Op de A27 bij Gorinchem houdt de politie hem staande. Hij heeft een kleine hoeveelheid softdrugs bij zich, maar omdat hij niet in de politiesystemen voorkomt en er geen opsporingsbevel tegen hem is uitgevaardigd, komt hij ervan af met een boete.

Crimineeltjes dus, maar van radicalisering in het gezin Abdeslam is dan nog geen sprake. Ibrahim en Salah gaan samen een café runnen in Molenbeek, Les Béguines. Een tijdlang is het daar business as usual, maar dit jaar lijken beide broers opeens een stuk extremistischer te worden. Ibrahim zit in het café achter zijn computer IS-sites te bekijken, zeggen vrienden van hem. Wat precies de oorzaak van deze radicalisering is, valt niet te zeggen. Misschien komt het door de vrienden met wie beide broers omgaan.

Brein van de Parijs-aanslagen
Eén van hen is Abdelhamid Abaaoud, een kruidenierszoon uit de buurt. Abaaoud komt als jongeman in aanraking met de politie, en radicaliseert snel. Hij is de man achter de mislukte aanslagen in Verviers eerder dit jaar, en ook hij is een Syriëganger. Abaaoud houdt zich na Verviers schuil, maar hij komt weer op de radar bij de aanslagen in Parijs. Hij wordt als het brein ervan beschouwd en wordt enkele dagen na de aanslagen bij een bestorming van een appartement in Saint-Denis doodgeschoten door de politie. Mede door hun omgang met Abaaoud komen ook Ibrahim en Salah in beeld bij de veiligheidsdiensten, die hen vanaf dat moment zullen observeren.

Hoe Salah de zo snel heeft kunnen radicaliseren, is niet duidelijk. Dat is ook bij Mohamed niet bekend, de Abdeslam-broer aan wie de radicalisering volledig voorbij lijkt te zijn gegaan. Hij zegt dat zijn broers niet ‘geradicaliseerd, maar gemanipuleerd‘ zijn. Zijn beide broers gedragen zich weliswaar anders de laatste maanden, maar van radicalisering is geen sprake, zegt Mohamed. Zij stoppen met roken en drinken en bidden wat vaker, that’s all – volgens Mohamed niet echt een bewijs van radicalisering.

Niet op het kerkhof
Wat de rol van Salah is tijdens de Parijse aanslagen, is niet duidelijk. Is hij slechts chauffeur geweest? Moest hij zichzelf opblazen, maar zag hij daar op het laatste moment uit angst vanaf? Is hij van plan alsnog een aanslag te plegen? Of durft hij dat niet, en is hij niet alleen op de vlucht voor alle veiligheidsdiensten in de wereld, maar ook voor IS, de organisatie in wier naam de aanslagen zijn gepleegd, en die niet blij zal zijn dat Salah zijn missie niet afgemaakt heeft? Allemaal vragen, met tot nu toe bijzonder weinig concrete antwoorden.

Voor Salahs overgebleven broer Mohamed is het duidelijk. Hij gelooft niet dat zijn broer iemand heeft vermoord in Parijs en roept hem dan ook op zich te melden bij de politie. “Wij zien Salah liever in de gevangenis dan op een kerkhof.”