Op zoek naar de cocaïne kijkt Brabantse politie naar bananen en ananassen

BREDA – Politie en justitie in West-Brabant proberen op onorthodoxe manier de enorme toevloed van cocaïne in te dammen. Dat doen ze door, met hulp van wetenschappers uit Tilburg en Harvard, goed te kijken naar verdachte bestellingen van Zuid-Amerikaans fruit. Want niet zelden is de cocaïne die via Nederland zijn weg vindt naar de gebruiker, verstopt tussen bananen of ananassen.

‘Politie vindt enorme partij cocaïne’: ook in Brabant is zo’n bericht al lang geen zeldzaamheid meer. Nederland is de draaischijf van de Europese cocaïnehandel  en vooral West-Brabant -ingeklemd tussen de havens van Antwerpen en Rotterdam- merkt dat het in steeds meer in trek komt bij de criminele organisaties.

Follow the money? Nee, volg de bananen, volg de ananassen

Zeker een kwart van alle cocaïne die Nederland binnenkomt, wordt verstopt tussen fruit dat per container uit Zuid-Amerika naar Antwerpen of Rotterdam verscheept wordt. Vooral bananen en ananassen zijn populair als deklading, maar de cocaïne kan evengoed verstopt zitten tussen oud ijzer of een partij kippenbouten.

‘Zand in de machine strooien’

Politie en justitie in Zeeland/West-Brabant zijn in september begonnen met een project dat de ambitie heeft om de stroom van cocaïne op zijn minst een beetje af te remmen. ,,Want we hebben niet de illusie dat we de toevoer kunnen stoppen”, zegt de Bredase officier van justitie Jorick Schreurs. Maar samen met de Financial Intelligence Unit (FIU), de overheidsinstantie die de meldingen over ongebruikelijke transacties in ontvangst neemt, is er wel de ambitie om ‘zand in de machine te strooien’ van de criminelen die de cocaïnelijnen tussen Zuid-Amerika en Europa bestieren.

We hebben niet de illusie dat we de toevoer van cocaïne helemaal kunnen stoppen

Jorick Schreurs, Officier van justitie in Zeeland/West-Brabant

Wetenschappers van de universiteiten in Tilburg en Harvard (VS) denken mee over de methodes die het meest kansrijk zijn. Dat gebeurt onder de vlag van het Organized Crime Field Lab, dat innovatie oplossingen probeert te bedenken voor hardnekkige misdaadproblemen. Ook de Belastingdienst, de douane, de Kamer van Koophandel en de Belgische politie doen mee.

Verdachte betalingen

Dat de tienduizenden kilo’s cocaïne die vanuit Zuid-Amerika naar Europa komen een hardnekkig probleem vormen, lijdt geen twijfel. De innovatieve aanpak waar in West-Brabant aan wordt gewerkt, richt zich vooral op de dekladingen waartussen de cocaïne verstopt wordt. Hennie Verbeek-Kusters, hoofd van de FIU, geeft een voorbeeld: ,,Als je bijvoorbeeld verdachte betalingen ziet voor een deklading in Zuid-Amerika, kun je daar de douane over tippen. Dat kan de controle in de haven van Antwerpen of Rotterdam effectiever maken.”

Nieuw fruitbedrijfje? Opletten

Het is bepaald niet zo dat elke betaling aan Zuid-Amerika verdacht is, nuanceert Verbeek-Kusters. Maar als een klein bedrijf kort na de oprichting een enorme partij bananen bestelt, kan dat wel een alarmbel doen afgaan. Zeker als duidelijk wordt dat er achter dat bedrijfje namen schuilgaan van lieden die al bekend zijn bij politie en justitie, bijvoorbeeld omdat ze al eerder een rol als katvanger speelden. Officier van justitie Schreurs: ,,De locatie van zo’n bedrijf kan ook al een indicatie zijn. We hebben al meegemaakt dat zo’n bedrijf op een camping zat. Dat is toch vreemd.”

De tekst gaat verder onder de foto

Cocaïne en bananen, geen vreemde combinatie voor inventieve drugshandelaren

Cocaïne en bananen, geen vreemde combinatie voor inventieve drugshandelaren © Politie

In de havens van Antwerpen en Rotterdam werd vorig jaar 74.000 kilo cocaïne onderschept. In vergelijking met voorgaande jaren was dat een flinke toename, maar de schatting is dat maximaal de helft van alle cocaïne wordt onderschept. FIU-hoofd Verbeek-Kusters wijst er ook op dat ondanks alle inbeslagnames de cocaïneprijs op straat niet is gestegen.

Bij de Nederlandse FIU komen iedere dag tussen de 1000 en 1500 meldingen binnen over ongebruikelijke transacties. Tien procent daarvan bereikt politie en justitie, die daarna bekijken of ze er mee aan de slag kunnen. In het gezamenlijke cocaïneproject hebben politie, justitie en douane inmiddels zicht op 1400 verdachte transacties, die samen een waarde van 65 miljoen euro vertegenwoordigen. Let wel: daarbij gaat het dus om de waarde van het fruit, niet om die van de cocaïne. Schreurs: ,,We zijn nog niet zover dat we op grond van alle informatie al een deklading kunnen gaan onderzoeken, dat kan nog even duren. We zijn nu nog in de fase dat we, samen met de wetenschappers, schaven aan een goede methode. En uiteindelijk willen we ook zicht krijgen op de cocaïnelijnen”.

Succes is niet gegarandeerd, beseft Schreurs. ,,Maar ik heb wel goede hoop. En als het lukt, gaat deze aanpak natuurlijk ook toegepast worden in andere politieregio’s.”

De deklading is afval

Rest de vraag wat er eigenlijk met al die bananen en ananassen gebeurt die gebruikt worden om de cocaïne te camoufleren. Verbeek-Kusters: ,,Vaak gaat die door naar Oost-Europa. Maar de criminelen die zo’n cocaïnelijn runnen, zien dat fruit als afval. Als ze er ook nog een paar centen voor kunnen vangen, is dat prima, maar het valt allemaal in het niet bij de opbrengst van de cocaïne.” Een container bananen uit Zuid-Amerika kost ongeveer vijftienduizend euro. In de wetenschap dat een kilo cocaïne een ‘groothandelsprijs’ heeft van 25.000 euro, is zo’n investering gauw terugverdiend.