ALS IK ZEIK KRIJG IK STRONT OVER ME HEEN Sylvana Simons (46)

We blikken dagelijks terug op het afgelopen jaar in 17 momenten en 17 personen. Vandaag aflevering 16: als boegbeeld van het zwarte activisme wordt Sylvana Simons (46) uitgescholden, bedreigd en beveiligd. Met haar politieke partij Bij1 zoekt ze naar verbinding, in een jaar dat de kloof alleen maar groter werd.

 

Je vader leerde jou dat voor een zwarte vrouw andere spelregels gelden in deze samenleving. Denk je daar vaak aan?
,,Regelmatig. Als zwarte vrouw ben ik me bewust van denigrerend taalgebruik. Het voorval met Martin Simek (Simons ageerde tegen hem toen hij in DWDD vluchtelingen ‘zwartjes’ noemde, red.) is een klassiek voorbeeld van hoe over vluchtelingen denigrerend wordt gesproken in de media en hoe aanstootgevend dat is voor hen en voor zwarte mensen.’’

Het is vermoeiend om continu bezig te zijn leugens over mij te ontkrachten

Hoe komt het dat alles wat jij zegt verkeerd valt?
,,Dat is geen toeval. Daar is hard aan gewerkt door media die mijn woorden verdraaien en extreemrechtse websites die nepnieuws brengen. Het is een actieve campagne om alles van mij uit de context te halen. Nog steeds wordt alles wat ik zeg en doe negatief ontvangen en zo vertaald in de media.’’

Waar blijkt dat uit?
,,Men gelooft dat ik alle witte mensen racisten vind. Dat is een onwaarheid die gretig wordt ontvangen. Dat berokkent mij, de partij en ons gedachtegoed heel veel schade. Het is vermoeiend om continu bezig te zijn leugens over mij te ontkrachten.

,,Ik heb één keer in een televisie-interview iets over Zwarte Piet gezegd. Vervolgens wordt de hele pietendiscussie aan mij toegeschreven. Het is niet waar en je doet anderen tekort. Er zijn mensen die zich al langer en vaker hierover uitspreken.’’

Je stond dit jaar bij de rechtbank oog in oog met 22 mensen die jou op internet ernstig bedreigden. Wat zag je?
,,Het was heel ingrijpend om de boosheid, onwil, onkunde, het onbegrip en onvermogen van sommigen te zien. Dat hakte erin. Ik zag mensen die heel erg boos zijn, omdat ze het gevoel hebben dat alles hen wordt afgenomen. Ze projecteren dat op iemand die zich daarover uitspreekt. Het is pijnlijk om te zien, dat we in een land leven waar mensen zich zo in de steek gelaten voelen, dat ze zich vastklampen aan een symbool, alsof het hun laatste strohalm der identiteit is.’’

Kun je je daar iets bij voorstellen?
,,Van alles. We zijn als samenleving en overheid tekortgeschoten in mensen informeren over hoe het komt dat Nederland er zo uitziet en waarom we dingen zo doen. Zonder kennis is er geen begrip. We moeten iets aan die grote thema’s doen om het samenleven makkelijker en vriendelijker te maken.’’

Bij1 wil een partij zijn voor iedereen. Heb je je daarop verkeken bij Denk?
,,Ik sloot me met de beste intenties aan bij Denk. Het pakte niet zo uit als ik wenste. Ik ben daar niet meer mee bezig. Ik ben nu leider van een partij met een eigen koers. BIJ1 is een partij voor economische rechtvaardigheid en radicale gelijkwaardigheid. Dat levert iedereen kansen en respect op, maar stuit ook op weerstand bij hen die zich verrijkt hebben aan anderen.

,,Het zal niet makkelijk zijn om het systeem te veranderen. Daarvoor moeten we eerst langs ongemakkelijke onderwerpen. Dat gaat met horten en storten.’’

Wat levert het tot nu toe op?
,,Jongeren van allerlei komaf doen prachtige dingen samen, vanuit een besef dat ze veel gemeen hebben. Instituties moeten zich aanpassen aan die nieuwe realiteit. Het onderwijs moet dekoloniseren als we de tweedeling willen aanpakken.

Sylvana Simons komt aan bij de rechtbank in Amsterdam, waar de rechter uitspraak zal doen in het proces rond bedreiging, discriminatie en belediging van de politica.

Sylvana Simons komt aan bij de rechtbank in Amsterdam, waar de rechter uitspraak zal doen in het proces rond bedreiging, discriminatie en belediging van de politica. © ANP

,,Het lijkt me fantastisch als we over twee generaties hebben afgerekend met achterhaalde systemen en de imperialistische manier van denken die ons wereldwijd in de greep houdt. Kennis over het koloniale verleden is belangrijk om de wonden van nazaten van slachtoffers te helen, maar ook die van onszelf als natie.’’

Gaat het zwarte activisme soms niet te ver in de roep om veranderingen?
,,Te ver in wat? De vraag duizelt me. Ik zou niet weten op welke manier het te ver gaat.’’

Er zijn inmiddels ook roetveegpieten en witte pieten. Je kunt ook je zegeningen tellen.
,,Ik kan me niet voorstellen dat we zo zouden praten als het gaat om seksuele intimidatie van vrouwen, ook een groot probleem. Vinden we het goed als er mínder vrouwen worden verkracht of willen we dat het helemáál ophoudt? We zeggen toch niet: een beetje seksisme is ook goed?

,,Voor racisme geldt hetzelfde. We willen een veilige samenleving voor iedereen. Als de Kinderombudsman en de Verenigde Naties zich over Zwarte Piet uitspreken, en wij trekken ons daar als ontwikkelde natie niets van aan, hoe ver zijn we dan verwijderd van de landen waar wij altijd zo hard over oordelen?’’

Het AD riep op tot een Sinterklaasbestand. Wat vond je daarvan?
,,Een gotspe. Mensen geven het hele jaar kalm en goed onderbouwd voorlichting over dit onderwerp. Dan is het argument: moet dat nu al? En als ze het doen op het moment dat het ertoe doe en de storm het hevigst is, wordt gezegd: nu even niet. Wanneer mag het wèl? Activisme gaat niet over mag ik óók wat zeggen?

,,Ik vind het van een ongekende brutaliteit dat als een ongemakkelijk gesprek wordt aangezwengeld, de aangesproken partij beslist wanneer de ander het erover mag hebben. Dat is een praktijkvoorbeeld van witte privileges, van de macht van een hoofdredacteur die niet hoeft te dealen met kinderen die huilend van school komen omdat ze weer zijn uitgescholden voor Zwarte Piet of te horen kregen hoe vies hun kleur is.’’

Politici verklaren bij Jeroen Pauw dat ze hun kind vertellen dat alle Pieten tegenwoordig en sleutel hebben van het huis. Maar dat ze een andere kleur hebben, is onmogelijk?

Het idee erachter was: laten we de kinderen niet opzadelen met deze strijd.
,,De enigen die de kinderen ermee opzadelen, zijn degenen die beletten dat alle kinderen een leuk feestje hebben. Kinderen kun je van alles wijs maken. Politici verklaren bij Jeroen Pauw dat ze hun kind vertellen dat alle pieten tegenwoordig een sleutel hebben van het huis. Maar dat ze een andere kleur hebben, is onmogelijk? Ik weet niet hoe vaak wij hetzelfde moeten zeggen om gehoord te worden.’’

Waarom komt die boodschap niet aan?
,,Die vraag moet je stellen aan alle mensen die zich verzetten tegen nieuwe inzichten. De boodschap komt niet opeens ergens vandaan. Het is niet zo dat we sinds drie jaar opeens naar Dokkum gaan. Het is altijd genegeerd. Nu wordt elke vorm van protest en demonstratierecht in de kiem gesmoord. Het enige positieve is dat iedereen nu ziet wat er gebeurt als zwart activisme van zich laat horen.’’

Voel je je nog welkom in Nederland?
,,Dat zou impliceren dat ik hier op bezoek ben. Ik ben gewoon een Nederlander en ik woon hier. Terwijl mensen met elkaar kibbelen over Zwarte Piet, hebben ze met elkaar gemeen dat hen een oor aangenaaid wordt, bijvoorbeeld door misstanden in de zorg. Dat is iets wat we samen kunnen aanpakken. Ik hoop dat we elkaar daarin kunnen vinden.’’

Lijsttrekkers Jesse Klaver (GroenLinks), Emile Roemer (SP) en Sylvana Simons (Artikel1) in gesprek met scholieren voor het tv-programma De Stembus met presentator Tim Hofman.

Lijsttrekkers Jesse Klaver (GroenLinks), Emile Roemer (SP) en Sylvana Simons (Artikel1) in gesprek met scholieren voor het tv-programma De Stembus met presentator Tim Hofman. © ANP

Tegelijk ben je ook je privacy en bewegingsvrijheid kwijt. Je wordt al ruim een jaar beveiligd.
,,Het is niet zo dat ik elke dag met zes gewapende mannen de straat op ga. Het heeft wel impact op mijn dagelijks leven. Dat pro-Zwarte Piet-activisten bij mij voor de deur stonden, gaat te ver. Ik zou het niet in mijn hoofd halen om mensen te bedreigen, thuis te bezoeken of hun adresgegevens openbaar te maken.’’

In de Amsterdamse gemeenteraad kun je Annabel Nanninga van het Forum voor Democratie tegenkomen. Wordt dat een bitchfight?
,,We moeten ons helemaal niet verheugen op een bitchfight. Forum voor Democratie is een partij die mensenrechten niet erkent en aanzet tot haat. Het is aan de kiezer om deze retoriek onschadelijk te maken. We moeten ervoor zorgen dat Amsterdam een bijzondere stad blijft waar 180 nationaliteiten elkaar ontmoeten.’’

Als we ons blijven focussen op oneliners van politici, verliezen we de focus op waar het werkelijk om gaat

Ze vindt dat jij te veel in een slachtofferrol zit, Zwarte Piet criminaliseert en niks verandert aan het racismeprobleem.
,,Dat is de mening van Annabel Nanninga. Niets meer en niets minder. Als we ons blijven focussen op oneliners van politici, verliezen we de focus op waar het werkelijk om gaat. Ik wil niet punten scoren via goedkope sensatie. Als Nanninga denkt dat ze democratische waarden te verdedigen heeft, moet ze dat doen, net zoals ik dat zal doen.’’

Een term als ‘dobberneger’, die ze gebruikt voor bootvluchtelingen, moet jou toch raken?
,,Ik weet niet wat mensen die dat soort termen vol trots bedenken in een gemeenteraad te zoeken hebben. In elk debat moet respect de basis zijn. Daar hoort ook taalgebruik bij. Als mensen zo respectloos over anderen praten, vraag ik me af of ze ook oog hebben voor een oplossing van het probleem.’’

Wanneer zijn de gemeenteraadsverkiezingen voor jou geslaagd?
,,Ik reken op twee zetels, maar ons streven ligt op vier of vijf. Het is een groot privilege om partijleider te mogen zijn en het vertrouwen te hebben van het bestuur, de organisatie en de leden. Dat geeft me kracht en motivatie. Dat we als jonge partij in korte tijd zo veel mensen kunnen mobiliseren, is een enorme opsteker. Er zijn veel mensen die zich in ons gedachtegoed kunnen vinden. Daar ben ik trots op.’’

Sylvana Simons reageert op de uitslag van de Tweede Kamer-verkiezingen:

Sylvana Simons lag dit jaar in de clinch met Johan Derksen. Hij wil wel een cursus bij haar volgen, als Zwarte Piet: