Het was oprechte porno tussen Beatrix en Claus

11

Ook 13 jaar na zijn dood refereert prinses Beatrix nog zeer regelmatig aan haar liefde: steun en toeverlaat prins Claus. Donderdag is het exact 50 jaar geleden dat ze met elkaar trouwden in tumultueus Amsterdam, hoofdstad van een land dat de Duitser toen nog niet pruimde.

Een koninklijk huwelijk met een man die nog bij de Wehrmacht had gediend, daar had dit kind van het bombardement op Rotterdam dus helemaal geen trek in

Koos Postema

Wat doet prinses Beatrix donderdag, de dag dat het exact 50 jaar geleden is dat ze in Amsterdam haar grote liefde Claus von Amsberg huwde? Haar publieke agenda vermeldt geen enkele activiteit.

,,Er is genoeg reden voor heel wat weemoed,” oordeelt emeritus hoogleraar politieke geschiedenis en koningshuiskenner Coen Temse. ,,Ze zal aan haar overleden man denken, aan haar zoon die haar is ontvallen. Maar ik hoop en verwacht dat zij in grote dankbaarheid terugkijkt op haar huwelijk. Op de mooie privémomenten, maar ook op het niveau dat zij en haar man als echtpaar op de troon haalden. Qua stijl, qua moraal, qua staatsrechtelijke opvattingen, dat is ongeëvenaard.”

Beste beslissing
De laatste maal dat Beatrix zich als vorstin tot haar volk richtte, bij haar afscheidstoespraak op de avond voor de troonswisseling in 2013, omschreef ze het zelf als volgt: ,,Wellicht zal de geschiedenis uitwijzen dat de keuze voor deze echtgenoot mijn beste beslissing is geweest.” En Nederland knikte instemmend. Zo was het.

Hoe anders was de publieke opinie 50 jaar geleden? Relatief kort na de ontberingen van de Tweede Wereldoorlog was een deel van het Nederlandse volk niet bepaald gelukkig met de keuze van de kroonprinses voor een Duitse partner. En dan ook nog een die een – dienstplichtig – verleden had bij de Wehrmacht.

Bedankt
In stevig verzuild Nederland werden alle omroepen geacht medewerkers af te vaardigen voor de uitgebreide televisie- en radioreportages rond het huwelijk, op 10 maart 1966 in druilerig Amsterdam. De VARA-leiding dacht aan Achter het Nieuws-presentator Koos Postema, die beslist bedankte. ,,Ik ben in die jaren bij vrijwel alle grote gebeurtenissen betrokken geweest, maar dit hoefde voor mij niet,” zegt de televisiemaker een halve eeuw later.

,,Een koninklijk huwelijk met een man die nog bij de Wehrmacht had gediend, daar had dit kind van het bombardement op Rotterdam dus helemaal geen trek in. Misschien is het sentimenteel om die zaken bij elkaar te voegen, maar zo voelde ik dat oprecht.”

Veldslag
Postema stond niet alleen in zijn ambivalente gevoelens. In Amsterdam woedde op de huwelijksdag een veldslag tussen linkse demonstranten die ‘Claus Raus!’ scandeerden en de politie. Na het burgerlijk huwelijk in het toenmalige Amsterdamse stadhuis reed het paar per Gouden Koets naar de Westerkerk, voor de inzegening.

In de Raadhuisstraat wierp een keurig, jong echtpaar – Jaap en Lia Zander – een rookbom naar de koets. Het stel had vrienden bij de provobeweging en kreeg van hen de bom. Het kwam ze op 2 weken celstraf te staan.

Beatrix en Claus tijdens een bezoek aan Italië in 1976. © anp.

Ik zag persoonlijk liever dat de prinses deze goede Duitser huwde in plaats van een slechte Zweed of Engelsman.

Coen Temse

Goede Duitser
,,In alle eerlijkheid begreep ik die afkeurende reacties destijds totaal niet,” blikt professor Temse terug. ,,Vol verbazing bezag ik de felheid bij mijn medestudenten. Ruim 20 jaar na het einde van de oorlog moest toch duidelijk zijn dat er niet alleen slechte Duitsers waren? Ik zag persoonlijk liever dat de prinses deze goede Duitser huwde in plaats van een slechte Zweed of Engelsman.” Een goede Duitser.

Ook Postema kan niet anders stellen dan dat prins Claus een ‘hoogst innemend, geestig en cultureel begaafd persoon was. Eindelijk was er weer eens een intelligente man aan het Nederlandse hof’.Die bovenal de liefde van haar leven bleek voor Beatrix. Hoe groot haar zorgen ook waren, over haar ouders, kinderen, de toestand van het land en de wereld, de toekomst van de monarchie; in haar 11 jaar oudere echtgenoot trof ze een intelligente, relativerende, humoristische en uitdagende coach.

Geluk
In een televisiegesprek zei ze over haar man: ,,Ik heb ontzettend veel geluk gehad dat ik iemand in mijn leven heb die me kritisch volgt, die me steunt, die me aanvult en met wie ik alles kan bespreken. Dat is zo fijn.” Claus op zijn beurt, ging na de troonsbestijging van zijn vrouw ernstig gebukt onder het juk van prins-gemaal, het soms verstikkende leven aan het hof. In de jaren 80 werd bekend dat de prins in Zwitserland behandeld werd voor een depressie.

Hoewel hij door het volgen van zijn hart, met de keuze voor Beatrix, in dat keurslijf werd geperst, bedankte hij haar uitvoerig voor haar betrokkenheid, steun en liefde. In 1986 al, bij een televisie-interview voor zijn 60ste verjaardag: ,,Zonder mijn vrouw zoals ze is, had ik het nooit gehaald. Had ik het als het ware nooit overleefd.” Het was niet de enige liefdesverklaring aan de vrouw die in zijn nabijheid altijd wat minder stijf, minder formeel leek. ,,Ik ben zo gelukkig. Ik heb zo veel aan je te danken. Het is fantastisch. Dank je, Beatrix,” sprak de naamgever in het Engels bij het uitreiken van de Prins Claus-prijs in 1999.

Zijn plaats
Drie jaar later, bij Claus’ uitvaart in de Nieuwe Kerk in Delft, vertelde Huub Oosterhuis in zijn overdenking: ,,Op Koninginnedag van dit jaar keken wij op zijn kamer in het AMC naar de televisie. Het bezoek van de koninklijke familie aan Hoogeveen en Meppel. Het geluid stond zacht. ‘Daar zijn ze’, zei hij, ‘Moet je ze zien! Ze doen het goed.’ ‘En daar stond ik,’ wees hij, ‘dat was mijn plaats, naast haar.’ Hij straalde. In mijn jonge jaren, zei hij, wist ik niet waar ik nu eigenlijk bij hoorde; bij Duitsland, bij Afrika, en toen kwam Nederland er ook nog bij. Maar nu hoor ik bij hen.”

Hoogleraar Temse: ,,Beatrix en Claus hadden een voorbeeldhuwelijk, in de zin van hoe ze elkaar aanvulden en steunden. Zij maakten elkaar werkelijk sterker, niet voor niets refereert de prinses ook nu nog vaak aan haar echtgenoot in gesprekken. Ze zetten deuren voor elkaar open die anders dicht waren gebleven. Hij hielp haar bij de invulling van het zware ambt van koningin, zij steunde haar man flink bij zijn psychische problemen en later toen de ellendige parkinsonklachten zich openbaarden. De wederzijdse dankbaarheid, dat is geen toneel. Dit is echte liefde.”

Beatrix en Claus na de kerkelijke huwelijksvoltrekking