Oud-minister Opstelten erkent: Ik zat fout in bonnetjesaffaire

Na drie jaar te hebben gezwegen over zijn aftreden als VVD-minister van Justitie en Veiligheid doorbreekt Ivo Opstelten zijn zelfverkozen stilte. Hij geeft toe fouten te hebben gemaakt in de bonnetjesaffaire die uitmondde in zijn aftreden.

In een vandaag te verschijnen biografie Opstelten, een leven in het openbaar bestuur zegt de liberaal dat hij ‘fouten maakte’ in de zaak rond crimineel Cees H. en de kwestie ‘totaal heeft onderschat’.

Reeks blunders

De affaire leidde tot de val van drie bewindspersonen. Opstelten erkent dat hij een reeks blunders beging. Zo negeerde hij adviezen van ambtenaren om niet te speculeren over de kwestie. Ook rekent hij het zich aan dat hij te weinig deed om het bonnetje te vinden.

In maart 2014 onthulde Nieuwsuur dat Fred Teeven in zijn tijd als officier van justitie een deal maakte met crimineel Cees H. Dat was om na de strafzaak H.’s criminele vermogen terug te krijgen.

Onduidelijk was niet alleen of de deal in de haak was, maar ook de hoogte van het bedrag dat ermee gemoeid was, bleek ongewis. De onderliggende documenten, het ‘bonnetje’, waren aanvankelijk onvindbaar.

Exact bedrag

Hoewel nog onbekend was welk exact bedrag met die schikking was gemoeid, rekende Opstelten in een Kamerdebat uit het hoofd voor wat dit geweest moest zijn. Dat bleek later bij lange na niet te kloppen. Hij zegt daar nu over dat dit ‘enorm stom was’. ,,Het was improvisatie. Ik wist de precieze bedragen helemaal niet en dat had ik gewoon tot in den treure moeten herhalen. In plaats daarvan ging ik de burgemeester spelen. Ik probeerde de boel te bezweren met het mantra dat het dit bedrag ongeveer moest zijn. Toen heb ik ook nog gezegd dat het een kwestie van vertrouwen was.’’

Als Opstelten thuis na het debat de voordeur opent, wacht hem een ontvangst van zijn vrouw. ,,Nou Stelten’’, zei Mariëtte tegen me, ,,dat was wel ongeveer het stomste wat je zeggen kon.” Opstelten daarop: ,,Dat begint mij inmiddels ook te dagen.’’

Niet bewust

Opstelten zegt dat hij niet bewust informatie heeft achtergehouden. Opstelten verwijt het zichzelf wel dat hij niet ‘doorpakte’ toen een zoektocht naar het bonnetje niets opleverde. Opstelten: ,,Gek genoeg faalde ik daar precies op iets waar ik altijd zo goed in was geweest: geen genoegen nemen met een suboptimaal resultaat, doorpakken en nog een keer zoeken. Ik had met het hele ministerie naar het Paleis van Justitie in Amsterdam moeten gaan om de archieven ondersteboven te halen.’’

Toen Opstelten ermee werd geconfronteerd dat het bonnetje door Nieuwsuur wel was gevonden, was hij not amused. ,,Ik heb staan stampen en roepen: Godverdomme, nou weten we zoveel van die schikking! Als we dat bonnetje nu nog niet kunnen vinden…”

Toen het bonnetje alsnog ook bij de overheid gevonden werd, besloten hij en premier Rutte dat aftreden onvermijdelijk was. Rutte zei volgens Opstelten: ,,Ik denk dat dit niet meer te doen is. Het is klaar.’’

Wel wil Opstelten benadrukken dat er niet bewust informatie is achtergehouden. ,,Het waren fouten. Niet meer en niet minder.’’

Wrang

Opstelten besprak wrang genoeg wel met vrouw en kinderen eerder al tot tweemaal toe de optie om af te treden, nog voordat hij in de problemen kwam rond het bonnetje. ,,Maar ik kan daar niet veel mee, zo zit ik niet in elkaar. Het is gebeurd en ik had het niet willen missen. Het einde hoort er ook bij.”

Waar Opstelten goed door zijn eerste periode als minister heen rolde, werden zijn zwakke kanten zichtbaar in Rutte II. Oud-fractievoorzitter Halbe Zijlstra stelt in het boek dat Opstelten sterker was in het aankondigen van beleid dan in de uitvoering, terwijl dat de hoofdopdracht was geworden. ,,Daardoor was hij voortdurend aan het acteren op zijn minder sterke kanten.’’

De twijfel sloop er niet alleen in bij Opstelten, die in een half jaar tijd zeker vier keer nadacht over aftreden, maar ook bij zijn staatssecretaris Teeven: ,,Op een gegeven moment schoten we in onze voet met al die media-aandacht.’’

Zaterdag een uitgebreid interview met Ivo Opstelten op deze site.