Bizar leven achter de tralies

Cameraploegen verdringen elkaar vanaf maandag om het megaproces van Willem Holleeder te verslaan. Bij de bekendste crimineel van Nederland verloopt niets normaal, ook niet achter de schermen. Een inkijkje in Holleeders bizarre wereld in detentie.

 

© ANP

Toen Willem Holleeder na zijn hartoperatie in 2007 voor het eerst zijn ogen opende, zag hij mannen met bivakmutsen en automatische wapens. Het waren leden van het politieteam dat hem beveiligde, maar Holleeder schrok zich ‘de tering’, zegt zijn toenmalige advocaat Jan Hein Kuijpers. ,,Hij dacht dat ze hem kwamen vermoorden.” Op verzoek van Kuijpers namen de zwaarbewapende politiemannen voortaan niet meer plaats in zijn kamer, maar in de hal van het Leidse ziekenhuis LUMC.

Zijn hartproblemen kreeg Holleeder tijdens het Kolbakproces, waarin hij zich moest verantwoorden voor het afpersen van vastgoedmannen als Willem Endstra. In die periode zat hij, net als nu, gedetineerd in de Extra Beveiligde Instelling in Vught. Als hij naar de rechtbank werd gebracht, was dat onder zware bewaking. Vaak cirkelde er een helikopter boven de weg om te controleren of het transport niet in een hinderlaag reed.

Wekker

Die ritten braken Holleeder op, weet voormalig gevangenisdirecteur Bart Molenkamp nog. ,,Het bleek dat Holleeder extreem vroeg zijn cel uit moest omdat onderweg nog andere gedetineerden werden opgehaald. Daarnaast had hij de gewoonte om ruim van tevoren wakker te worden, dus zette hij om drie uur ’s nachts de wekker. Dat hield hij niet vol. Die regeling is toen aangepast.”

Het was tijdens één van die Kolbak-zittingen dat Holleeder zich plotseling onwel voelde. In het penitentiair ziekenhuis in Scheveningen werd duidelijk dat Holleeder naar de intensive care van een ziekenhuis moest. Per helikopter werd hij naar het Haagse Bronovoziekenhuis gevlogen, maar ook daar kon hij niet terecht, omdat Máxima daar zou gaan bevallen van haar derde kind. Zo viel de keuze op het LUMC in Leiden.

Bijna dood

Willem Holleeder (l) en Cor van Hout in een hotel in het Noordfranse Beauvais.

Willem Holleeder (l) en Cor van Hout in een hotel in het Noordfranse Beauvais. © AFP

Volgens goed ingevoerde justitiële bronnen stond de gemeente Leiden niet te juichen om Holleeder binnen de stadsgrenzen toe te laten. ,,Het heeft allemaal dusdanig lang geduurd, dat Holleeder veel later in het LUMC kwam dan wenselijk was. Het was echt kantje boord.” Dat laatste kan Jan Hein Kuijpers bevestigen. ,,De tovenaars in Leiden zijn echt zijn redding geweest. Hij was bijna dood, hij had bijna geen hartslag meer.”

De Leidse burgemeester Henri Lenferink bestrijdt dat geprobeerd is de komst van Holleeder te blokkeren. ,,Het was een lastige casus, maar er is nooit de neiging geweest om tegen te zijn. Het was lastig omdat het LUMC een open gemeenschap is, waar heel veel mensen werken, studeren of op bezoek komen. Zo’n omgeving is moeilijk te beveiligen tegen pogingen iemand met geweld te laten ontsnappen of uit te schakelen. Maar er was, medisch gezien, geen alternatief denkbaar. Daarom is met veel politie-inzet en technische middelen gewerkt om dit tot een goed einde te brengen.”

Voor ieders veiligheid lag Holleeder in een aparte gang van het ziekenhuis. Op het naambordje van zijn kamer stond niet Holleeder, maar de fictieve naam Van der Steen. Op weg naar zijn kamer waren er ‘wel acht beveiligingsringen’, zegt Kuijpers, variërend van een politiepost voor de ingang tot ‘mannen met kijkgaatjes in hun krant’ in de centrale hal. ,,Ik vond het allemaal een tikkeltje overdreven. Ik sluit niet uit dat het Openbaar Ministerie dat ook een beetje doet voor de beeldvorming, om een monster te creëren.”

Ontsnappingsgevaar

© Michel van Bergen

Justitie was niet alleen bang voor ontsnappingsgevaar. Ook met een aanslag op Holleeder werd rekening gehouden. Toen hij in het Scheveningse penitentiair ziekenhuis revalideerde, was men beducht voor een aanval met een raketwerper. Om dat scenario te voorkomen, werden er vier containers met zand voor Holleeders celraam geplaatst.

De sfeer in de gevangenis verandert als een criminele persoonlijkheid als Holleeder binnenkomt, zeggen bewaarders. ,,Ik vind het altijd prettig als er een zware crimineel in de groep zit”, zegt er één. ,,Dat zorgt voor een natuurlijk gezag. Als jongere gedetineerden lopen te kloten, dan is één blik van zo iemand voldoende.” Oud-gevangenisdirecteur Molenkamp beaamt: ,,Gepokt en gemazelde gedetineerden zijn gebaat bij rust in de tent. Ze weten dat als zij moeilijk doen, bewaarders dat ook worden.”

Het gevaar bij de komst van iemand als Holleeder is dat hij een bijzondere behandeling krijgt, zegt Molenkamp. ,,Medegedetineerden geven bijvoorbeeld voorrang bij het telefoneren. Het is niet dat hij daarom vraagt, het gebeurt automatisch. Dat risico bestaat ook bij het personeel. Het is een joviale man natuurlijk. Mensen neigen te vergeten welke risico’s er aan hem kleven. Net als in de buitenwereld heeft hij niet veel nodig om invloed uit te oefenen.”

Op slot

Vanwege alle risico’s zit Holleeder opnieuw in het strenge regime van de EBI. Luchten, recreëren of sporten mag hij in groepjes van maximaal vier gedetineerden. Gevangenen ondergaan vaker dan normaal een ‘visitatie’, zoals de lichamelijke controle heet. Wanneer een gevangene op transport gaat – vaak geboeid en met een zwarte kap over het hoofd – gaat de hele inrichting op slot. Geen bezoeker mag er in of uit totdat de beveiligde auto is vertrokken.

In dat nauwe keurslijf wordt Holleeder dit jaar minimaal 65 keer naar de extra beveiligde rechtbank in Amsterdam – alias de Bunker – gebracht. Als alle journalisten, betrokkenen en dagjesmensen zich nog door de metaaldetector wurmen om de Heinekenontvoerder in het echt te zien, wacht Holleeder in een ondergrondse cel zonder daglicht op de start van de zitting.

Als het aan justitie ligt, slijt Holleeder de rest van zijn leven achter tralies. Voor hem is het erop of eronder.

Eén verdachte, zes dodelijke slachtoffers, 60 zittingsdagen en een 1.000 ordners tellend dossier. De strafzaak rond Willem Holleeder is nu al een megaproces. Vijf vragen en antwoorden om de zaak te kunnen volgen.

Waarvan wordt Holleeder verdacht?Het OM verdenkt Holleeder van betrokkenheid bij zes liquidaties:Mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout was jarenlang de ‘bloedgabber’ van Holleeder. Zijn zus Sonja trouwde met Cor en kreeg twee kinderen. Rond 1996 kregen Holleeder en Van Hout ruzie. Op 24 januari 2003 werd Van Hout geliquideerd. Ook botenhandelaar Robert ter Haak werd geraakt en stierf later. Over Van Houts dood zou Holleeder tegen Sonja hebben gezegd: ‘Eindelijk is het gelukt.’De bankier van de onderwereld werd Willem Endstra genoemd. Medio 2002 begon Holleeder de vastgoedhandelaar af te persen. Endstra zag geen andere uitweg dan met de politie te praten. Op 17 mei 2004 werd hij voor zijn kantoor doodgeschoten.Johnny Mieremet groeide op in de bende van crimineel Kees Houtman. Later sloot hij zich aan bij topcrimineel Klaas Bruinsma. Na een zakelijk geschil met Willem Endstra werd Mieremet in 2002 een eerste keer beschoten. Hij vertrok naar Thailand, maar kwam daar in november 2005 toch aan de beurt.Kees Houtman, die drugswinsten witwaste in de vastgoedhandel, werd geliquideerd op zijn verjaardag. Zijn dochter wachtte hem die 2 november 2005 op, toen hij op zijn oprit onder vuur werd genomen.Thomas van der Bijl werd op 20 april 2006 in zijn café De Hallen doodgeschoten. De handlanger van voormalig Heinekenontvoerder Cor van Hout verklaarde na de moord op Houtman bij de politie over Holleeder.Hoe staat het met het bewijs?Holleeder begint het proces op flinke achterstand. Twee kroongetuigen uit het Passageproces linken Holleeder aan de moorden op Houtman en Van der Bijl. Het Hof achtte die verklaringen betrouwbaar.Wat is de rol van Holleeders zussen?Zij zijn de andere troefkaart van het Openbaar Ministerie. Advocate Astrid Holleeder schreef in haar bestsellerboek Judas hoe Sonja en zij jaren in de tang zaten bij Willem. Na de moord op Cor van Hout wilden ze een einde wilde maken aan de ‘bloeddorst’ van hun broer. In 2013 stapten ze naar justitie. Holleeder zal er nu alles aan doen zijn zussen als leugenaars weg te zetten.