Criminaliteit in Zuidoost-Brabant: runnen criminelen winkels in dorpen of infiltreren ze in de politiek?

EINDHOVEN –  De criminaliteit zit diep verankerd in onze samenleving, zo lijkt het. Ook in Zuidoost-Brabant. Runnen criminelen winkels in onze dorpen? Infiltreren ze in de politiek, of zetten ze die onder druk om dubieuze zaken voor elkaar te krijgen? Allemaal zonder dat we het weten…

 

Het gemeentehuis in Waalre vlak na de aanslag.

Het gemeentehuis in Waalre vlak na de aanslag. © Bert Jansen

Dit is de regio waar het grootste drugslab in twintig jaar stond te borrelen

Dit is de regio waar een burgemeester moest onderduiken vanwege doodsbedreigingen

Dit is de regio waar criminelen een aanslag pleegden op een gemeentehuis

Dit is de regio waar ex-wethouders door justitie worden onderzocht

De een noemt het een modewoord, de ander een containerbegrip: ondermijning. Simpel gezegd: boeven proberen een plekje te bemachtigen in de bovenwereld. Zelfs in de gemeenteraden. Pas op voor infiltratie door criminelen, waarschuwen burgemeesters hun politieke partijen en inwoners. Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht is dat al maanden hun mantra.

Alarmerende cijfers

Onderzoeken spuwen alarmerende cijfers: ‘criminele inmenging vindt plaats in twintig tot dertig procent van de gemeenten’ en ‘één op de zeven raadsleden meent dat de onderwereld in zijn raad probeert te komen’. Maar sla de krant een dag later open en de wereld ziet er totaal anders uit. Nee, zeggen andere deskundigen, criminelen of hun stromannen azen helemaal niet op een plek in de lokale politiek. Die willen niet in de schijnwerpers. De route van beïnvloeden is veel langer en meer open en bloot dan zware jongens lief is. Brabantse bestuurders grijpen ondertussen naar grote woorden om inwoners te overtuigen van de dreiging. Natuurlijk ook in de wetenschap dat je met nuance in ‘Den Haag’ geen extra geld ophaalt voor criminaliteitsbestrijding in het zuiden.

© ANP

Eén voorbeeld van mogelijke ondermijning stond onlangs uitgebreid in het ED: het raadslid Ruud van Dijk in Valkenswaard wil weer wethouder worden. Maar de man heeft vastgoedbelangen in die gemeente en de vraag is of hij niet te dicht bij een schimmige jurist staat. De samenstelling van de kieslijst van Van Dijks partij riep ook vragen op. Opeens waren er ‘vrienden’ op de ledenvergadering waar zelfs niet-leden konden meestemmen over de volgorde op de lijst. Kan op deze manier een politieke partij in de greep komen van mensen die niet primair het algemeen belang van een gemeenschap voor ogen hebben? Kunnen politieke functies zo worden misbruikt om op omstreden wijze zaken voor elkaar te krijgen? Een onderzoekscommissie zoekt nu naar antwoorden rond Van Dijk.

Misdaaddossiers

Maar ondermijning is breder, veel breder. Burgemeesters weten het als geen ander. Zij zijn op de hoogte van de belangrijkste misdaaddossiers in hun gemeente, zitten dagelijks aan tafel met wethouders en ambtenaren en zien van dichtbij hoe de gemeenteraad en de politieke partijen functioneren. Het ED ging met regionale (oud-)bestuurders in gesprek. En hoorde verhalen over witwassen op elke hoek van het winkelcentrum, doodsbedreigingen en wantrouwen zo groot dat de burgervader zijn eigen prullenmand leegt. Maar ook over kwetsbare raadsleden en de verkeerde cultuur binnen de muren van het gemeentehuis. Want het gevaar van ondermijning zit ‘m soms in ogenschijnlijk kleine dingen. En die verhalen verlaten zelden het gemeentehuis.