‘Eerlijk proces Willem Holleeder is vrijwel onmogelijk’

De bekendste crimineel van Nederland, Willem Holleeder, staat vanaf maandag terecht voor betrokkenheid bij een reeks liquidaties. Er zijn meer dan zestig zittingsdagen uitgetrokken voor het megaproces. Justitie heeft twee kroongetuigen en de getuigenissen van de zussen van Holleeder. Maar krijgt Holleeder wel een eerlijk proces? Advocaat Yehudi Moszkowicz zet in onderstaande opinie grote vraagtekens bij de zaak.

Astrid Holleeder is niets minder dan een briljant en nietsontziend strateeg

Yehudi Moszkowicz, advocaat

‘De zaak Willem Holleeder is een bijzondere zaak met een bijzondere verdachte. De bekendste crimineel van Nederland wordt verdacht van zes liquidaties. De publieke opinie over Holleeder is echter zodanig gemarineerd in de publicitaire kruidenmix van zus Astrid Holleeder dat een eerlijk proces vrijwel onmogelijk is geworden. Willem Holleeder heeft echter nog opties om juridisch terug te slaan.

Het is niet alleen het grote aantal vermeende slachtoffers dat deze zaak zo bijzonder maakt. In het grote Passage-proces heeft het gerechtshof inmiddels vastgesteld dat Willem Holleeder medeverantwoordelijk is voor de moord op Kees Houtman. Nog voordat Holleeder daarvoor is berecht.

Ook uitzonderlijk is dat zijn zussen Astrid en Sonja Holleeder en een ex-vriendin, Sandra den Hartog, tegen hem getuigen. Met name de rol van zijn zus Astrid is uiterst discutabel. Zij is advocaat en heeft in die hoedanigheid voor hem opgetreden en haar broer geadviseerd.

Oorlog en liefde

Willem Holleeder.

Willem Holleeder. © ANP

Het gezegde; ‘In oorlog en liefde is alles geoorloofd’ kan voortaan luiden ‘In oorlog, liefde en de zaak Holleeder is alles geoorloofd’. En dat alles onder de regie van Astrid Holleeder. Ze doet zich in de media vaak voor als slachtoffer, maar ze is niets minder dan een briljant en nietsontziend strateeg.

Middels een stappenplan wordt via het Openbaar Ministerie (OM) en de media de aanval geopend. De dag vóór de eerste zitting maakt het OM bekend dat Astrid en de andere dames in het geheim zogenaamde kluisverklaringen hebben afgelegd. Tegelijkertijd hebben de zusters Holleeder twee van de best gelezen kranten van ons land uitgekozen om in paginagrote interviews wereldkundig te maken wat een slecht mens Holleeder is en hoe bang ze voor hem zijn.

Talkshows

Het boek Judas van Astrid Holleeder.

Het boek Judas van Astrid Holleeder. © ANP

Niet lang daarna zitten bekende Nederlanders en een aantal misdaadjournalisten namens Astrid bij alle talkshows; Pauw, DWDD en RTL Late Night, waar de ‘bedreigingen door Willem’ worden afgespeeld die Astrid heeft opgenomen. Daarop is een wat bangige vrouw te horen die, met onvervalst Jordanees accent, aan het discussiëren is met een boze man die moeilijk uit zijn woorden komt en op luide toon – onder toevoeging van enkele ziektes- duidelijk maakt dat hij het ergens niet mee eens is. Wat de context is en of het gedeeltes zijn van één of meerdere gesprekken wordt door niemand verteld.

Let wel, Willem Holleeder dreigt in deze gesprekken niet en hij zegt niets over strafbare feiten. Sterker, in één van de gesprekken geeft hij aan boos te zijn omdat ‘ze’ denken dat hij achter de dood van Cor van Hout zit. Is het niet juist ontlastend dat een beroepscrimineel, die zich onbespied waant, tegen zijn vertrouwelinge zegt dat hij juist niets met die moord te maken heeft?

Bovenal is het uitermate bizar dat Astrid en de andere dames twee jaar lang via elk denkbaar medium hun verhaal hebben kunnen doen, maar als de advocaat van Willem Holleeder ze vragen wil stellen, geen thuis geven. Dan stellen ze ineens dat hij handelt in strijd met de gedragsregels voor advocaten.

Witwassen

Zolang Holleeder wordt benadeeld, lijkt alles geoorloofd

Yehudi Moszkowicz, advocaat

Opnieuw kan Willem Holleeder de verklaringen van de dames niet ter discussie stellen. Maar het wordt nog erger. Door dit standpunt in te nemen weet Astrid advocaat Stijn Franken buiten spel te zetten. Franken stond de zusters namelijk ooit een blauwe maandag bij in een witwasonderzoek naar onder andere de verdwenen miljoenen van Heineken. U leest het goed. Advocaat Astrid Holleeder werd in verband gebracht met het witwassen van de erfenis van Cor van Hout.

In plaats van dat het OM en de Orde van Advocaten Astrid Holleeder aanpakken voor haar rol als consigliere van haar broer en mogelijke betrokkenheid bij witwassen van criminele miljoenen, moet Franken het veld ruimen. Een van de meest integere en scherpzinnige advocaten die ons land rijk is wordt publiekelijk geofferd.

Niet één keer, maar twee keer. Enkele maanden nadat Franken gedwongen zijn werk voor Holleeder moest neerleggen werd hij op de voorpagina van de Telegraaf beschuldigd stukken de extra beveiligde inrichting EBI binnen te hebben gesmokkeld. Het blijkt onzin. Het OM had dat direct kunnen bevestigen. Ze doen echter niets en laten Franken bungelen.

Zolang Holleeder wordt benadeeld, lijkt alles geoorloofd.

Miljoenen

Holleeder wordt zo steeds opnieuw op achterstand gezet. Het psychologische effect om afscheid te moeten nemen van een advocaat waar je een vertrouwensband mee hebt, is enorm. Holleeder moet een nieuwe advocaat zoeken. Het worden er twee, advocaten Janssen en Malewicz. Ook deze advocaten willen natuurlijk Astrid en de andere dames verhoren. Het enige wat zij echter zeggen bij de rechter-commissaris is dat ze niet de waarheid hebben gesproken bij de politie over het witwasonderzoek. En dat wordt mogelijk gemaakt door het OM. Het OM wil namelijk geen besluit nemen over de vervolging in het Goudsnip onderzoek, waardoor Astrid en Sonja Holleeder een beroep kunnen blijven doen op wat juristen noemen het verschoningsrecht dat hen als getuige toekomt.

Normaal gesproken is een getuige verplicht om te antwoorden. Maar die verplichting stopt, als de getuige zichzelf kan incrimineren. Uitsluitend het OM kon daar een einde aan maken door te zeggen dat de dames niet vervolgd zullen worden voor betrokkenheid bij het witwassen van de Heineken miljoenen. Maar dat deed het OM simpelweg niet. Na maanden het proces te hebben gefrustreerd werd in december 2016 bekend dat de zusters alsnog wilden gaan antwoorden.

Publieke opinie

De rechtbank zal een zware taak hebben om dit dossier te ontdoen van de enorme laag aan negatieve beeldvorming

Yehudi Moszkowicz, advocaat

Ondertussen is de publieke opinie over Willem Holleeder zodanig gemarineerd in de publicitaire kruidenmix van zus Astrid dat een eerlijk proces vrijwel onmogelijk is geworden. Dit wordt ook door het OM aangewakkerd door de publieke beschuldiging dat Willem Holleeder vanuit de zwaar bewaakte EBI een moordopdracht op zijn zussen heeft gegeven. Normaal gesproken is het OM zeer terughoudend met het publiekelijk uiten van dergelijke vermoedens. Al gauw blijkt dat de persoon waar het om gaat een volstrekt gedroomde verklaring heeft afgelegd om uit de EBI te kunnen worden geplaatst.

Maar het kwaad was al geschied. Holleeder wilde zijn zussen vermoorden. Aan tafel bij Humberto klinkt het weer; ‘dit is buitengewoon geraffineerd gedaan’ en ‘typisch Holleeder’.

De rechtbank zal een zware taak hebben om dit dossier te ontdoen van de enorme laag aan negatieve beeldvorming die minutieus door Astrid en het OM is aangebracht. Dat dit effect niet te onderschatten is, blijk uit het feit dat het gerechtshof Amsterdam in de zaak tegen Dino Soerel, volstrekt onnodig Willem Holleeder met naam en toenaam als mededader van de moord op Kees Houtman heeft aangemerkt. Holleeder was in die zaak helemaal geen verdachte.

Wel is Holleeder in het Passage-proces veel genoemd door verschillende getuigen, waaronder Astrid. Echter, dat maakt niet dat het hof op Kafkaëske wijze in een proces waarin Holleeder niet eens partij is, zich had mogen uitspreken over zijn schuldvraag.

Trial by media

Het is een zodanige juridische absurditeit om zonder Holleeders verweer te hebben gehoord zijn schuld vast te stellen als rechter in hoger beroep van een andere verdachte, dat ik weinig andere oorzaken kan bedenken dan een geslaagde trial by media, geregisseerd door zus Astrid.

Exterieur van de rechtbank.

Exterieur van de rechtbank. © ANP

Het gezin Holleeder: moeder Stien, Sonja, Gerard, Vader Willem sr., Astrid en Wim in 1966.

Het gezin Holleeder: moeder Stien, Sonja, Gerard, Vader Willem sr., Astrid en Wim in 1966. © privécollectie Stien Leipoldt

Bij het lezen van Astrids boeken en de gelekte verklaringen bleef bij mij de vraag opkomen hoe het mogelijk is dat iemand die naar eigen zeggen jarenlang als advocaat heeft opgetreden voor Holleeder ineens al deze vertrouwelijke informatie prijsgeeft. Alles wat een advocaat in die hoedanigheid van een cliënt te horen krijgt – familie of niet – is belast met het beroepsgeheim. Uitgezocht zou dus kunnen worden in hoeverre de vertrouwelijke gesprekken tussen Willem Holleeder en zijn zus onder die regel vallen.

Schending van het beroepsgeheim is een strafbaar feit. Terwijl het OM zelf de hand heeft gehad in de totstandkoming van die verklaringen waarmee mogelijk het beroepsgeheim is geschonden. Verklaringen die door het plegen van een strafbaar feit zijn verkregen kunnen in bepaalde situaties niet worden gebruikt als bewijs.

Bovendien, als het OM dan die verklaringen zou gebruiken, zou kunnen worden gesteld dat sprake is van heling van die verklaringen. Ze zijn immers uit een strafbaar feit afkomstig.

Schending van het beroepsgeheim is echter een zogenaamd klachtdelict. Dat betekent dat slechts nadat iemand erover heeft geklaagd het feit kan worden onderzocht en/of vervolgd. En dat brengt mij weer op het volgende. Net als zijn zus kan Holleeder het natuurlijk zelf ook op de man gaan spelen. Astrid staat nog steeds ingeschreven als advocaat. Dat betekent dat zij is onderworpen aan het tuchtrecht.

De tuchtrechter is bij uitstek de instantie om te beoordelen of sprake is geweest van schending van het beroepsgeheim.

Ik kan mij zo voorstellen dat het OM gezien haar handelen weinig behoefte heeft om een klacht van Willem Holleeder te onderzoeken. De tuchtrechter daarentegen zal de klacht uitgebreid moeten onderzoeken en met een inhoudelijk oordeel moeten komen. Als de vraag of Astrid Holleeder met haar verklaringen haar beroepsgeheim in de richting van haar broer heeft geschonden positief wordt beantwoord, dan kan dat consequenties voor de rechtszaak tegen Willem Holleeder hebben.

Judas

Tot slot zou Holleerder, al is het kwaad al geschied, ook een civiele procedure tegen de publicatie van de boeken en dan met name Judas kunnen starten. Zonder een vaststelling van een rechter iemand publiekelijk beschuldigen van kapitale delicten als moord is onrechtmatig. Er is civielrechtelijk gezien een groot verschil tussen een verklaring afleggen bij de politie en een boek publiceren met dezelfde beschuldigingen.

Het effect dat nu nog zou kunnen worden gesorteerd is dat de boeken voorlopig uit de handel verdwijnen. Dat zou een sterke psychologische overwinning zijn. Via een bodemprocedure zal Holleeder dit kunnen bewerkstelligen. Daarbij zou hij zelfs beslag op de boeken, maar ook op de royalty’s kunnen leggen. De vraag kan zijn wat hij daarmee zou winnen in zijn strafzaak.

Echter, ik denk eerder dat het andersom is. Wat heeft hij nog te verliezen? Hij staat op zoveel achterstand dat alles wat hij kan doen om de betrouwbaarheid of integriteit van zijn meest vijandige getuige aan te tasten, kan helpen.’