Lekken bij de politie: ‘Agent doet dat vaak uit onoplettendheid

In één week tijd zijn drie agenten in het nieuws vanwege het lekken van gevoelige informatie uit politiesystemen. Volgens de politie is er echter geen sprake van toename, laat staan pogingen tot een georganiseerde infiltratie. Er wordt wel veel gelekt, maar in de meeste gevallen door onoplettendheid.

Sommige gevallen zijn ernstig. De zaak rond aspirant-agent Mehmet A., bijvoorbeeld. Deze agent uit Amsterdam lekte bijna een jaar lang geheime informatie uit politiesystemen en speelde dit door aan de onderwereld. Vermoedelijk werd hij door criminelen doelbewust bij de politie gestationeerd. Gisteren eiste het OM 45 maanden celstraf.

Tegen een andere agent werd vandaag een voorwaardelijke celstraf van twee maanden en een werkstraf van 120 uur geëist. Deze politieman speurde jarenlang in de computersystemen, binnen en buiten werktijd. Een enkele keer gaf hij informatie door.

En deze week is wéér een agent betrapt. Het gaat om een medewerker van de Landelijke Eenheid. Maandag werd hij op verdenking van het lekken van vertrouwelijke informatie aangehouden.

Agenten die gevoelige informatie delen: het lijkt de laatste tijd vaker voor te komen. Is dat ook zo? Onlangs heeft de Politieacademie samen met een aantal wetenschappers onderzoek gedaan naar de aard en omvang van lekken binnen de politie. De jaren 2015 en 2016 werden vergeleken. Een toename van lekken was niet aan de orde, zo schrijven de onderzoekers.

Jaarlijks komen 400 signalen binnen van mogelijke schendingen van vertrouwelijke informatie door politiemensen. Bij een derde van deze zaken daadwerkelijk sprake was van lekken.

Onoplettendheid

De onderzoekers concluderen daarmee dat lekken op ‘relatief kleine schaal voorkomt’. Onoplettendheid is in de meeste gevallen de oorzaak, zegt Annika Smit, lector op de Politieacademie. Ze is één van de onderzoekers. “Het kan om van alles gaan”, zegt Smit. “Zo kunnen ze per ongeluk iets zeggen op een verjaardag of checken ze, terwijl ze niet aan het werk zijn, een persoon die door hun straat loopt.”

In dat laatste geval gaat het dan bijvoorbeeld om een persoon die ze menen te herkennen als iemand met een criminele achtergrond die bij hun buurmeisje op bezoek gaat. Dit heet ‘lekken aan zelf’: het is verboden, óók als de agent de informatie alleen voor zichzelf houdt.

‘Politiemollen komen we weinig tegen’

Soms wordt bewust gelekt naar criminelen. Volgens Annika Smit komt dat niet vaak voor. “Politiemollen komen we weinig tegen. Hun aandeel is klein.”

Die politiemollen halen wel vaak het nieuws, zoals deze week. Wat bezielt de agenten die bewust lekken? Daar is Smit nu onderzoek naar aan het doen.

‘Agent moet snel bij informatie kunnen komen’

Een andere vraag die veel mensen hebben: waarom kunnen agenten bij zóveel gevoelige informatie. Volgens Annika Smit van de Politieacademie moeten agenten snel bij informatie kunnen komen omdat ze soms direct met een zaak aan de slag moeten. Eerst toestemming vragen om bij bepaalde documenten te komen, kost (te) veel tijd.

“We kunnen wel op atypische signalering reageren”, zegt Smit. Als er hele grote brokken informatie worden opgevraagd bijvoorbeeld, dan gaat er een alarmbel af. En door die logging kunnen we het achterhalen.”

Als een agent binnen de organisatie verdacht wordt van lekken, wordt dit gemeld bij de afdeling VIK: Veiligheid, Integriteit en Klachten.

Lees ook:

Amsterdamse politiemol ‘bewust gestationeerd door onderwereld’

Het lekken wordt gezien als een ernstig vergrijp binnen de politie, zegt een woordvoerder van de korpsleiding. “De agent maakt zich in dat geval schuldig aan plichtsverzuim.” Als er vermoedens zijn van ‘verwijtbaar gedrag’ van politieambtenaren dan start de politie een onderzoek.

Ontslagen

Als er genoeg aanleiding is om iemand als verdachte te zien, volgt een strafrechtszaak of disciplinair traject. Afhankelijk van wat er gelekt is en wat de consequenties zijn geweest, kan dat leiden tot een ontslagprocedure.

In de 59 zaken van lekken die Annika Smit onderzocht, kregen vier agenten een voorwaardelijk ontslag, negen agenten werden daadwerkelijk ontslagen.