OM zal vervolging van Bouterse voor 15-voudige moord staken

President Bouterse informeerde woensdag het parlement over zijn besluit.
President Bouterse informeerde woensdag het parlement over zijn besluit. © ANP/Pieter van Maele

Het Openbaar Ministerie zal de opdracht uitvoeren van president Desi Bouterse om de vervolging van de ex-legerleider voor 15-voudige moord te staken. Militair aanklager Roy Elgin, die vandaag met zijn strafeis zou komen, zal dit de krijgsraad om 15.00 uur mededelen. Dit heeft procureur-generaal Roy Baidjnath Panday donderdag bevestigd aan de Surinaamse nieuwssite Starnieuws.

Elke dag om 17.00 het laatste nieuws en analyses vanuit Den Haag in uw mailbox? Schrijf u in voor onze gratis politieke nieuwsbrief Dagkoersen.

De grote vraag is wat de krijgsraad gaat doen als het OM de vervolging beëindigt van Bouterse en de 24 andere verdachten voor hun betrokkenheid bij de Decembermoorden van 1982.

Bouterse besloot woensdag voor de tweede keer in vier jaar een stokje ste steken voor het strafproces tegen hem voor zijn rol bij de executie van vijftien opposanten van zijn militaire regime. Nabestaanden van de slachtoffers en de Surinaamse Orde van Advocaten reageerden direct geschokt. Deken Harish Monorath van de orde noemde Bouterses ingrijpen een ‘klap voor de rechtsstaat’.

Met een beroep op grondwetsartikel 148 wil de ex-legerleider voorkomen dat de krijgsraad donderdag het 8 Decemberproces hervat. Het artikel schrijft voor dat de president ‘in het belang van de staatsveiligheid in concrete gevallen’ de baas van het OM bevelen mag geven bij de vervolging van verdachten. De militaire aanklager had donderdag moeten beginnen met zijn strafeis tegen Bouterse en de 24 andere verdachten van de moord op 15 opposanten in 1982.

Sinds het proces tegen hem is hervat, zegt Bouterse dat Suriname in een ‘constitutionele crisis’ is beland. Woensdag ging hij achter gesloten deuren in conclaaf met het parlement, om toe te lichten waarom hij dat vond. Tal van parlementariërs hebben laten weten niets van een crisis af te weten en de nationale veiligheid wordt volgens hen dan ook niet bedreigd.

Bouterse zei dat hij had besloten om de grondwet te gebruiken na intensief overleg met veel instanties en betrokkenen, nationaal en internationaal. Verder wilde hij weinig kwijt. Nadat hij het parlement tijdens een besloten zitting had ingelicht over zijn ingrijpen, zei hij ervan uit te gaan dat de rechterlijke macht de Grondwet zal respecteren. Indirect was dit een boodschap aan de drie leden van de krijgsraad om het moordproces vandaag te beëindigen.

‘Niet meer in balans’

De deken van de Surinaamse Orde van Advocaten, Harish Monorath, bekritiseerde het besluit van Bouterse. Hij vreest dat dit het einde is van het moordproces tegen Bouterse en de andere verdachten. 

Monorath: ‘De krijgsraad kan de rechtszaak donderdag schorsen of zelfs definitief stopzetten. Ik heb geen enkel wetsartikel gevonden waaruit blijkt dat de rechters de zaak kunnen voortzetten als het OM afziet van verdere vervolging. Want dat gaat het OM donderdag doen. Ze stoppen op last van de regering de vervolging. De procureur-generaal kan deze opdracht van de regering niet naast zich neerleggen.’

Monorath zegt opgelucht en tegelijk verdrietig te zijn. ‘Opgelucht omdat er morgen geen confrontatie zal zijn tussen voor-en tegenstanders van dit besluit als de krijgsraad bijeenkomt. Verdrietig omdat macht het recht nu bepaalt in Suriname. Als je macht hebt, kan je een vonnis nu beïnvloeden. De drie machten in dit land zijn vanaf vandaag niet meer in balans.’

Een parlementslid van de Surinaamse oppositie vindt dat Bouterse  zich opnieuw schuldig maakt aan inmenging in een lopende rechtszaak. Ook in 2012 was dit volgens hem de orde toen het parlement een omstreden Amnestiewet aannam. Het parlementslid gaat er voorlopig vanuit dat de zitting gewoon doorgaat.

Klap voor Suriname

Desi Bouterse.
Desi Bouterse. © Guus Dubbelman / de Volkskrant

Woordvoerder Sunil Oemrawsingh van het Comité 8 December, waarin de nabestaanden van de 15 slachtoffers zijn verenigd, zegt dat het proces nog niet lang ten einde is. ‘De procureur-generaal kan de militaire aanklager donderdag opdracht geven niet met zijn strafeis te beginnen’, zegt Oemrawsingh. ‘Maar hij kan de rechters van de krijgsraad niets bevelen. Die zijn onafhankelijk. De nabestaanden geloven in de integriteit van de rechters. We zullen zien wat zij morgen zullen beslissen. Bouterse kan zich nog lelijk in hen vergissen.’

Oemrawsingh zegt dat de interventie van Bouterse niet alleen een klap is voor de nabestaanden maar ook voor Suriname. ‘De republiek Suriname verliest vandaag’, zegt hij. ‘Dit kan iedereen in het land nu overkomen die verwikkeld is in een rechtszaak. Niemand in Suriname gelooft ook dat de staatsveiligheid in gevaar is als het proces donderdag wordt hervat. Het is een gezocht argument van de regering. Waarom maakt de president niet duidelijk waaruit het gevaar bestaat?’

Nabestaanden van slachtoffers van de Decembermoorden hebben gezegd dat ze naar het IMF en andere internationale organisaties zullen stappen.

Dans ontspringen

De berechting van Bouterse en zijn 24 medeverdachten stond sinds 2012 stil. Omdat de auditeur-militair ook toen op het punt stond zijn strafeis uit te spreken wegens 15-voudige moord, nam Bouterses NDP in allerijl een Amnestiewet aan. De president leek de dans te ontspringen. Tot de krijgsraad deze maand, in navolging van de hoogste rechters van het Hof van Justitie, besloot dat het proces weer moest worden hervat. De Amnestiewet werd door de krijgsraad terzijde geschoven omdat het ingreep in een rechtszaak die al was begonnen. Het is van groot belang hoe de krijgsraad zich donderdag zal opstellen.