Werd moordenaar Els Borst gedreven door pure waanzin?

5 Een hels karwei voor de rechters in de zaak Bart van U., de ‘door God gezonden’ moordenaar van Els Borst en van zijn zus Loïs: is hij nou wel of niet geheel ontoerekeningsvatbaar? De ijskoude manier waarop hij moordde, roept twijfel op. Dag twee van de drie dagen durende rechtszaak is aangebroken. Verslaggever Victor Schildkamp twittert vanuit de rechtszaalDe 40-jarige Van U. hoort woensdag waarschijnlijk de straf die het Openbaar Ministatie gaat eisen. De in Amersfoort geboren tweevoudig moordenaar is op de tweede dag zelf in de rechtszaal aanwezig. Dat geldt ook voor zijn familie en de familie van Els Borst. 

De officier van justitie, Van Unnik, stelt aan het begin van de rechtszaak dat er fouten zijn gemaakt. Zo was er nooit eerder hulp voor Van U., terwijl zijn familie daarom vroeg. Ook stond hij nooit dna af, nadat hij voor wapenbezit werd veroordeeld. 

Van U. blijkt zijn zus Loïs meer dan veertig keer te hebben gestoken, onder meer 22 keer in haar handen. ,,Ze heeft zich dus stevig verzet”, aldus de officier van justitie. Loïs werd badend in het bloed ontdekt door een vriendin die bij haar op bezoek ging. De officier spreekt van doodslag, niet van moord, omdat Van U. handelde in een opwelling.

Van U. bekende de moord op Loïs vrij snel, over Els Borst hield hij heel lang zijn mond Helder.en open
Op de eerste dag van zijn rechtszaak toonde Bart van U. (40) zich dinsdag in Rotterdam redelijk helder en open. Tot in elk gruwelijk detail, en zonder een spoortje van emotie vertelde hij over de moorden op Els Borst (februari 2014) en zijn zus Loïs (januari 2015). 

Op Els Borst stak hij net zo vaak in tot hij haar voor z’n ogen haar allerlaatste adem zag uitblazen. Ook van de moord op zijn zus herinnerde hij zich de ergste details nog. Na tientallen keren op haar te hebben ingestoken zag hij dat ze stervende was. ,,Toen heb ik haar nog een keer gestoken, in de andere kant van haar hals, zodat het sneller zou gaan.” Tijdens de steekpartij riep Loïs nog Here, Here, help help, ooh, ooh, wist Bart ook nog. 

Zowel na de moord op Borst als na die op zijn zus handelde Bart tamelijk rustig. Nadat hij de oud-minister in haar garage had doodgestoken, haalde hij zijn fietssleutels onder haar lichaam vandaan en fietste zonder omkijken weg. Na de moord op Loïs waste hij rustig z’n handen en kleren, knoopte haar aan de trapleuning en vertrok. Niet lang daarna werd hij gearresteerd.Paranoïde psychose
Hoewel Bart van U. zeker aan chronische paranoïde psychose lijdt, waren het toch die schijnbaar rustige momenten rondom de moorden die de deskundigen van het Pieter Baan Centrum ervan weerhielden hem volledig ontoerekeningsvatbaar te verklaren. 

Als hij wel geheel ontoerekeningsvatbaar was, kan hij geen celstraf krijgen, alleen tbs met dwangverpleging. ,,Maar Bart van U. heeft altijd een stukje keuzevrijheid gehad,” zei psychiater Rijnders. ,,Niet ál zijn handelingen werden gedreven door waanideeën.” 

Rijnders lichtte dat toe: de zéér gelovige Bart was naar Els Borst gegaan om haar te bekeren. ,,Weliswaar overwóóg hij haar ook te doden, maar het was blijkbaar niet zo dat hij puur en alleen door waan gedreven werd.”Overeind
Blijft natuurlijk overeind dat Barts beweegredenen voor de moorden waanzinnig klinken. Op zijn 7de jaar kreeg hij van God de opdracht ooit de ‘verantwoordelijke voor de euthanasiewet te doden’. Z’n leven lang zat Bart daarna in een tweestrijd: ‘Gij zult niet doden’ is een van de tien geboden. En toch moest hij toeslaan van God. Bart van U. vertelde dat hij lang hoopte dat God het anders zou oplossen, maar dat gebeurde niet. 

Bart ging naar Borst toe om haar te bekeren, maar staand achter haar auto in haar garage kon hij de drang Borst te doden niet meer weerstaan. ,,Het liefst was ik hard weggelopen maar dat mocht niet van God. Ik ben maar een gedienstige geest. Daarna voelde ik een soort opluchting: dit was dus wat ik moest doen, maar ik vond het toch niet goed. Later twijfelde ik of het niet anders had gemoeten.” 

Pushen
Bij de moord op zijn zus speelde God geen rol. Bart was bang van haar, dacht dat zij hem ‘richting zelfdoding’ pushte, vond dat zij hem voortdurend treiterde, stofzuigerslangen doorsneed en eierkoeken kocht die hij niet lust. ,,Het was haar leven of het mijne.” 

Over die moord toonde hij amper spijt. Pas toen zijn jongste zus Sara (Bart had vijf zussen) vertelde wat de impact van de moord op de familie is geweest, toonde hij emotie.