New York is ‘business as usual’ voor Van Aartsen

nw

Als burgemeester van Den Haag moet je ook wel eens in New York zijn. WIJ reisde afgelopen week mee met Jozias van Aartsen.

 

De vier vrijheden zitten in het dna van Den Haag.

Jozias van Aartsen

Er was een busje besteld na afloop van het overleg over terrorisme met Amerikaanse veiligheidsexperts, midden in Manhattan. Maar het busje rijdt niet. Elf gasten had de chauffeur doorgekregen, niet vier. Burgemeester Van Aartsen gaat de discussie niet aan. Kordaat steekt hij de vierbaansweg over, hand omhoog: ,,Taxi!”

Trump
In de wagen bladert hij door wat kleine papiertjes waar steekwoorden op staan. Mompelend: ,,Wat moest ik ook alweer zeggen?” Stapvoets schuift de taxi richting het New York City Center, waar het Haagse Nederlands Dans Theater (NDT) optreedt.

De hele dag door staat – tot verdriet van de New Yorkers – het verkeer volledig vast. Dat komt door de nieuwe president Trump, zeggen taxi-chauffeurs. De vastgoedman heeft hele ‘blokken’ rond zijn eigen gebouwen laten afzetten, uit vrees voor onlusten. Ervoor staan legertjes politie-agenten.

VN-medewerkers
Voordat de voorstelling begint, spreekt de burgemeester een gehoor van Nederlandse diplomaten en VN-medewerkers toe. Van Aartsen (68), die vandaag terugkeert uit Amerika, heeft ze uitgenodigd. Alsof New York even een beetje van Den Haag is. ,,De vier vrijheden (de vier mensenrechten, zoals de Amerikaanse president Roosevelt die uitsprak in 1941, red.) zitten in het dna van Den Haag”, spreekt hij. ,,Kunst kan alleen bestaan in een vredelievende samenleving.”

De Haagse burgemeester woonde ook de repetitie bij van het gezamenlijk concert door het Koninklijk Conservatorium uit Den Haag en de beroemde The Juilliard School uit New York. © Richard Gin

Handen
Drie dagen lang sjeest de burgemeester onvermoeibaar door Manhattan, van ontvangst naar overleg, van diner naar voorstelling. Hij kijkt het aan, in die karakteristieke houding – achterover leunend, handen in elkaar gevouwen -, schudt handen, voert gesprekjes. Soms schiet het diner er bij in. Overal wordt hij met alle égards ontvangen. Ze kennen hem. Ook de portier van het deftige Intercontinental hotel, waar hij verblijft. ,,Ah, de burgemeester. Die is net even naar boven.”

Vergeleken bij New York, met 8,5 miljoen inwoners, is Den Haag heel klein. Toch is de stad hier bekend, verklaart een medewerkster uit de meereizende delegatie van Van Aartsen. ,,In het buitenland is misschien nog wel meer bekend wat Den Haag aan VN-organisaties herbergt dan in eigen land. Zeker in VN-stad New York.”

Strafhof
Het bezoek aan New York is waarschijnlijk het laatste in zijn functie als burgemeester van Den Haag. Van Aartsen stopt per 1 maart. De voormalig minister van Buitenlandse Zaken heeft Den Haag mede op de kaart gezet als stad van vrede en recht, waar organisaties als het Internationaal Strafhof zijn gevestigd.

 

Nu hij bijna weg is, vindt de burgemeester het belangrijk de New Yorkse contacten nog even stevig aan te halen, zegt Henk van der Meulen, directeur van het Haagse Koninklijk Conservatorium, dat optreedt in the Big Apple. Zelf spreekt Van Aartsen over ‘business as usual’. ,,Dit staat los van mijn afscheid. Ik werk gewoon zoals altijd. Het zijn anderen die mij voortdurend herinneren aan het vertrek.”

Visitekaartjes
De belangrijkste reden van zijn aanwezigheid in New York dit keer is ‘het ondersteunen van de Haagse culturele instellingen’, het conservatorium en het NDT, die hier nu toevallig tegelijk zijn, zegt de burgemeester. Twee succesvolle visitekaartjes van Den Haag. Een medewerkster uit de delegatie: ,,Zo kun je je gasten iets leuks aanbieden en ondertussen doe je zaken.”

Vandaag keert Jozias van Aartsen terug. Dan neemt de burgemeester geen rustdag om bij te komen van de New Yorkse hectiek. De agenda staat gewoon weer vol. ,,De bouw van het nieuwe cultuurcentrum móet in januari van start gaan. We hebben vertraging opgelopen, dus daar ga ik nu hard aan trekken. We hebben die mooie gezelschappen. Dat gebouw is de boter bij de vis.”

En in New York keert hij nog wel terug, maar dan privé. ,,Ik ken hier zoveel mensen.”

De hofstad aanprijzen in de VN-hoofdstad

In New York hangt het gehoor aan de lippen van Jozias van Aartsen, die in zijn speeches Den Haag aanprijst als de stad waar internationaal recht wordt gesproken. ,,En dat is nodig om vrede te creëren.”

Van Aartsen heeft zijn eigen speechschrijver: Ronald Gonsalves. Die schrijft tot wel acht toespraken per week voor de burgemeester. Hij kent de stokpaardjes van Van Aartsen en maakt een opzet, waarna de burgemeester de tekst zelf bijpunt.

De VN-organisaties zijn belangrijk voor Den Haag. New York mag dan de ‘hoofdstad van de Verenigde Naties’ zijn, de hofstad, maar ook Genève, Wenen en Nairobi, hebben diverse VN-onderdelen binnen de stadsgrenzen. In Den Haag is het in het Vredespaleis gevestigde Internationale Gerechtshof het bekendst. En volgend jaar bijvoorbeeld vestigt een onderdeel van het VN-bureau voor de Coördinatie van Humanitaire Hulp (OCHA) zich in de stad.