Gasloos wonen: hoe dan?

Nederland moet in 2050 volledig energieneutraal zijn, dus draait de overheid langzaam de gaskraan dicht. Hoe maak je ruim 7 miljoen huishoudens ‘aardgasvrij’? ,,We staan voor een onvoorstelbaar grote opgave.’’

 

Peter en Mirjam Rijvers uit Etten-Leur zijn klaar voor de toekomst. Na twee jaar is de renovatie van hun nul-op-de-meter-woning voltooid en levert het huis evenveel energie als het nodig heeft. Dankzij zonnepanelen, isolatietechnieken en een warmtepomp verbruikt het echtpaar geen gas meer. ,,De energierekening is verleden tijd’’, vertelt Peter Rijvers lachend.

De verbouwing had veel voeten in aarde. Voor de aanleg van de aardwarmtepomp werd de stoep opengebroken en een gat geboord van 150 meter diep. De leidingen werden onder het huis doorgetrokken. Ook kreeg de woning een nieuwe gevel met driedubbel glas en isolatiemateriaal. Het oude dak werd vervangen voor een beter geïsoleerd exemplaar met 26 zonnepanelen.

Goedkoop was de transformatie van de woning uit de jaren 80 niet: ruim een ton. De gemeente Etten-Leur gaf een subsidie van 15.000 euro. Rijvers: ,,Een flinke investering, maar vroeg of laat moeten we er allemaal aan geloven.’’

Klimaatakkoord

Cv-ketels die nu worden geplaatst, moeten de komende jaren weer weg

Adviseur Ronald Schilt

Om te voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs moeten alle Nederlandse huishoudens in 2050 aardgasloos zijn. Makkelijker gezegd dan gedaan, omdat nog steeds 94 procent van de Nederlanders op het aardgasnet is aangesloten. Dat zijn ruim 7 miljoen woningen. De komende decennia moeten dus heel wat gebruikers van het gas af. ,,Een kleine 600 woningen per dag’’, rekent warmteregisseur Jan van der Meer voor. Hij helpt de regio’s Amsterdam en Arnhem met het ‘uitfaseren’ van aardgas.

Nederland stond eerder voor een omslag. In de jaren zestig werd de overgang van de kolenkachel naar de gaskachel in tien jaar tijd voltooid. Zo snel zal het nu niet gaan, verwacht Van der Meer. ,,We staan voor een onvoorstelbaar grote opgave. Overal moeten straten open en elk huis moet een metamorfose ondergaan.’’

Is het verplicht?

Het is niet duidelijk of we straks verplicht worden van het gas af te gaan. De wet schrijft nu nog voor dat iedereen die dat wil aangesloten moet worden op het aardgasnet. „Deze aansluitverplichting wil het Rijk uit de wet halen. Daarvoor in de plaats moet een soort warmterecht terugkomen”, vertelt Jan van der Meer. Huishoudens krijgen het recht op een alternatieve energievoorziening, zoals aansluiting op een warmtenet of een zwaarder elektriciteitsnet.

Wel zeker is dat het steeds moeilijker zal worden op het gasnet te blijven. Zo ligt er een initiatiefwet om aardgas voor nieuwbouw in de ban te doen. Ook kunnen we een verbod op nieuwe gasketels verwachten, zoals ook in Denemarken is gebeurd.

Wat gaat dat kosten?

Wie de rekening voor het dichtdraaien van de gaskraan betaalt is de vraag. Hierover bestaat weinig duidelijkheid. Dit terwijl de uitgaven in de honderden miljarden zullen lopen. Een slecht geïsoleerd huis energieneutraal maken kost 50.000 tot 80.000 euro, zegt Van der Meer.

Volgens de warmteregisseur mogen bewoners niet voor alle kosten opdraaien. Hij pleit voor een door de overheid gesubsidieerd transitiefonds. Ook hoogleraar transitiekunde Jan Rotmans van de Erasmus Universiteit Rotterdam pleit voor stimulerende maatregelen, in de vorm van subsidie of hypotheekvoordeel. ,,Je wordt nu nog niet beloond als je van gas afgaat en je huis nul op de meter maakt. Daarnaast helpt subsidie de markt op gang te komen, waardoor de kostprijs van duurzame woningen op den duur daalt.’’

Hoe komt de overheid aan dat geld? Door meer belasting te heffen op gasgebruik, oppert Rotmans. Het geld dat aardgas oplevert kan dan worden benut om de compleet nieuwe infrastructuur deels te bekostigen. ,,Daarbij maakt duurder gas de alternatieven interessanter.’’

Zelf aan de slag?

Een doorsnee huis helemaal duurzaam maken, is moeilijk en duur. Een warmtepomp of aansluiting op een warmtenet kost duizenden euro’s. Wel kunnen bewoners al voorzorgsmaatregelen treffen: isoleren, zonnepanelen, een inductiekookplaat.

Kopers van nieuwbouw doen er volgens adviseur Ronald Schilt goed aan de gasleiding links te laten liggen. ,,Wie nu nog op gas aansluit, is een dief van z’n eigen portemonnee. Cv-ketels die nu worden geplaatst moeten er de komende jaren weer uit.’’ Enkel een warmtepomp, zonder de isolatie, is volgens Schilt ook geen goed idee. ,,Je bespaart de kosten van een verbouwing, maar je levert veel geld in door het verlies aan warmte.’’ Een warmtepomp kost gemiddeld 15.000 euro. Het kan verstandiger zijn om de renovatie collectief aan te pakken met de buren of de hele wijk.

Hoogleraar Rotmans raadt huiseigenaren aan om nog even geduld te hebben en op de overheid en financiële beloningsystemen te wachten. Hij verwacht dat dit tussen nu en twee jaar werkelijkheid zal zijn.

Nul op de meter? Hogere hypotheek 
Voor een nul-op-de-meter woning krijg je meer hypotheek dan voor een ‘normale’ woning. Dat komt doordat de verstrekker redeneert dat je minder vaste lasten hebt. Standaard mag je 101 procent van de woningwaarde lenen, maar voor de aankoop van een nul-op-de-meter woning geldt een verhoogd percentage van 106 procent.
Ook huiseigenaren die van hun bestaande woning een nul-op-de-meter woning willen maken, komen in aanmerking voor een verhoogd hypotheekbedrag, vertelt Thomas de Leeuw van online hypotheekadviseur ikbenfrits.nl. De Leeuw: „Maar je moet dan wel kunnen aantonen dat de transformatie van je huis haalbaar is. Wanneer je een hypotheek aanvraagt moet je altijd een taxatie overleggen. Daarin worden geplande verbouwingen ook meegenomen. Uit het rapport moet dan blijken dat de woning na verbouwing daadwerkelijk nul-op-de-meter wordt.’’