Biotech-gist kan cannabis namaken

Wetenschappers zijn er in geslaagd gistcellen cannabisstoffen te laten maken, blijkt uit een publicatie in Nature. De ontwikkeling kan interessant zijn voor de productie van medicinale cannabis en voor medicijnonderzoek.

De plantjes zijn hier nog aan het groeien onder de warmtelampen. Beeld REUTERS

Cannabis is vooral bekend van zijn geestverruimende werking, maar de stof heeft ook heilzame effecten, laten steeds meer studies zien. Zo kan cannabis pijn verlichten en bijvoorbeeld ook de bijwerkingen van chemotherapie verminderen. Sinds 2003 mogen artsen dan ook wiet voorschrijven voor medische doeleinden.

advertentie

Deze medicinale cannabis, verkrijgbaar via speciale apotheken, is nu nog afkomstig van hennepplanten. De productie is echter uitdagend vanwege de hoge kwaliteitsstandaarden waaraan medicijnen moeten voldoen. Patiënten moeten er immers op kunnen vertrouwen dat ze altijd hetzelfde product krijgen, met een vaste hoeveelheid werkzame stof en zonder vervuiling door bijvoorbeeld pesticiden of zware metalen.

Die kwaliteitsstandaard is met gist makkelijker te bereiken, mailt Jay Keasling, die de Nature-studie leidde. ‘Gist kun je in een fabrieksmatige setting kweken, onder gecontroleerde omstandigheden.’ Er bestaan al biotechnologische bedrijven die gist kweken, bijvoorbeeld voor de productie van enzymen voor voedsel en wasmiddelen.

Keasling en zijn Californische collega’s haalden een vergelijkbare biotechnologische truc uit. Ze voegden een aantal genen van de hennepplant toe aan het dna van de gistcellen. Hierdoor waren deze in staat om tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD) te maken, de belangrijkste actieve bestanddelen van cannabis. THC zorgt ervoor dat je je ‘high’ gaat voelen, CBD is de laatste jaren steeds populairder als onderdeel van de vrij verkrijgbare CBD-olie. De olie zou helpen bij klachten variërend van slapeloosheid tot artrose.

Rendabel?

Ook lieten de onderzoekers zien dat hun genetisch aangepaste gist in staat is om andere THC- en CBD-achtige stoffen te maken. Dat maakt de ontdekking ook erg interessant voor medicijnonderzoek, zegt Matthijs Bossong in een telefonische reactie. Bossong is cannabisonderzoeker bij het UMC Utrecht Hersencentrum en het Trimbos-instituut.

‘Er zijn al sterke aanwijzingen dat CBD kan helpen tegen psychoses’, vertelt hij, ‘maar in cannabis zitten nog tientallen andere potentieel interessante stoffen.’ Die zijn nu nog erg lastig te onderzoeken, legt hij uit, omdat ze maar in zeer kleine hoeveelheden voorkomen in de plant. ‘Dat probleem heb je bij biotechnologische productie niet.’

Het is vooralsnog onbekend of en wanneer de biotech-wiet op de markt komt. De Nature-studie toont alleen aan dat een alternatieve productie van cannabisstoffen mogelijk is, niet dat deze commercieel ook rendabel is. Het Bureau voor Medicinale Cannabis – de overheidsorganisatie die de productie van medicinale wietteelt verzorgt – laat desgevraagd weten dat het ‘op dit moment niet kan beoordelen wat deze alternatieve productiemethode betekent voor de productiekosten van medicinale cannabis’.

Ook de commissie die de regering adviseert over gemeentelijke experimenten met legale wietteelt kan niet zeggen of de nieuwe productiemethode daarin een rol gaat krijgen. Dat komt eventueel pas in een later stadium van de proef aan de orde, laat commissievoorzitter André Knottnerus per e-mail weten.