Scheveningen: Het ontstaan van het vissersdorp en de badplaats

Dit jaar vieren we de 200ste verjaardag van de badplaats Scheveningen, maar het vissersdorp bestaat al veel langer. Voor ons een aanleiding om eens in de boeken te duiken en meer over de geschiedenis van Scheveningen te leren.

In 1818 bouwde Jacob Pronk een badhuis. Dat was het begin van de badplaats Scheveningen. Maar voor die tijd woonden er natuurlijk al mensen aan de kust.

Buurtschap

Het is niet duidelijk hoe oud Scheveningen echt is. In het grafelijk register komt rond 1284 de naam voor het eerst voor. De bewoners noemde de kustplaats toen Terram de Sceveninghe, of wel Land van Scheveningen. Het buurtschap is waarschijnlijk in de 12de of 13de eeuw verdwenen. Er waren toen veel zandverstuivingen en uiteindelijk is Scheveningen onder het zand bedolven. Gelukkig was dat niet het einde van de badplaats.

De graven van Holland hielden erg veel van vis en hadden er dus baat bij dat er een vissersdorp zou zijn. En zo is het dorp Scheveningen gebouwd. Via het Westerpad brachten vissers hun vis naar het Noordeinde. Vervolgens is daar de Scheveningseweg aangelegd.

Bevolking

In 1840 woonden er 5903 mensen op Scheveningen en stonden er 489 huizen. Dat betekent dat er gemiddeld 12 mensen in een huis woonde. Een gezin van 12 mensen was zelfs voor die tijd erg veel, de gemiddelde gezinnen bestonden uit 6, 8 en hooguit 10 mensen. Tegenwoordig staan er zo’n 25.000 huizen op Scheveningen met 56.000 inwoners.

Zelfstandig

Regelmatig horen wij, veelal van oude Scheveningers, dat Scheveningen niet bij Den Haag hoort. Zoals je ook hierboven kunt lezen, klopt dat dus niet. Scheveningen is nooit een zelfstandig dorp of gemeente geweest, het heeft altijd bij Den Haag gehoord.

Badplaats

De badplaats Scheveningen, die dit jaar dus 200 jaar bestaat, is ontstaan bij de bouw van een badhuis, daar waar nu het Kurhaus te vinden is. Jacob Pronk geloofde in de geneeskrachtige werking van het zeewater. In andere landen waren toen al kuuroorden aan zee en Jacob vond dat Nederland niet kon achterblijven. Verder ging het toen slechter met de visserij, terwijl Scheveningen daarvan afhankelijk was. Pronk dacht  een nieuwe bron van inkomsten te hebben gevonden. Hij had gelijk. Al snel kwamen er steeds meer rijke toeristen om te kuren op Scheveningen.

WO 2

De Duitse bezetters bouwde in de Tweede Wereldoorlog de Atlantikwall, een verdedigingslinie. Een groot deel van het dorp Scheveningen werd Sperrgebiet, geboden terrein. Veel van de panden zijn toen afgebroken waardoor er nog weinig over is van het oude dorp. Het meest karakteristieke oude gedeelte vind je nog achter de oude kerk. Ook hoor je daar nog het Scheveningse dialect en zo af en toe zie je nog iemand in klederdracht lopen.

Tegenwoordig

De afgelopen jaren is de boulevard opnieuw ingericht. De kustlijn is versterkt met een dijk en de boulevard is mooier gemaakt. Wist je dat er onder de boulevard een kilometerslange dijk is aangelegd? Deze moet ons de komende jaren beschermen tegen de zee. Verder is het strand verbreed. Er staan nog flink wat veranderingen op de planning. Zo wordt het sportstrand bij het noordelijk havenhoofd uitgebreid en wordt er gewerkt aan de boulevard tussen de Pier en het Zwarte Pad.

1 van 6Scheveningen 1976. Foto ANP

Bron: Scheveningen.comPlaatsengidsHistoriek