Cannabis moet uit de illegale sfeer’

Print

'Cannabis moet uit de illegale sfeer'
Foto: ANP

Het stadsbestuur van Sittard-Geleen meldde woensdag dat het gematigd positief is over het nieuwe drugsbeleid dat sinds drie weken van kracht is. De discussie over het ingezetenencriterium leidt af van de vraag die snel beantwoord moet worden: Is het niet hoog tijd dat Nederland cannabis helemaal uit de illegale sfeer haalt?

In de coffeeshops in Sittard-Geleen zijn buitenlandse bezoekers per 1 juni niet meer welkom. Net als in Maastricht geldt nu het ingezetenencriterium (I-criterium). Heerlen heeft ook het I-criterium ingevoerd, maar handhaaft niet zodat Duitsers daar nog steeds softdrugs kunnen inkopen. En Kerkrade wil er niet aan. Zo is in Zuid-Limburg elke gemeente voor zich bezig. De regie ontbreekt, terwijl de gemeenten toch samen in één veiligheidsregio zitten.

Sittard-Geleen neemt op de koop toe dat drugsrunners meer klandizie krijgen en drugstoeristen uitwijken naar coffeeshopgemeenten zonder I-criterium. Of dat waterbedeffect gaat optreden moet nog blijken. En of daardoor per saldo in heel Zuid-Limburg meer of minder overlast wordt ervaren, is moeilijk vast te stellen. Het is maar net wat je meet en gevoel en beleving spelen een grote rol. Want overlast is een rekbaar begrip en het aantal meldingen geeft hooguit een indicatie.

In de softdrugsdiscussie wordt het overlast-argument te gretig gebruikt door  bestuurders

De focus in de softdrugsdiscussie ligt te veel op symptoombestrijding. Het overlast-argument wordt al te gretig gebruikt door bestuurders als burgemeester Sjraar Cox die zich graag profileren met spierballentaal. En dat in een klimaat waarin de morele dimensie – alle drugs zijn per definitie een groot gevaar – helemaal terug is en het vooral draait om veiligheid en repressie.

Er is weinig ruimte meer voor de liberale en pragmatische aanpak waarmee Nederland ooit voorop liep in de wereld. We zijn aan alle kanten ingehaald. Uruquay heeft cannabis al gelegaliseerd en hetzelfde geldt voor de Amerikaanse staten Colorado, Washington en Alaska. Oregon volgt in juli en Canada wil volgend jaar de stap zetten.

De discussie zou niet moeten gaan over het al dan niet toelaten van buitenlandse blowers in de Nederlandse coffeeshops en de overlast die daar al dan niet mee gepaard gaat in de sfeer van parkeerproblemen en drukte. Bij popfestivals, voetbalwedstrijden, evenementen en in het uitgaansleven ontstaat overigens ook zulke overlast. Vaak speelt alcohol daarbij de hoofdrol, maar dat leidt niet tot pleidooien van beleidsmakers om buitenlanders te weren uit alle Nederlandse kroegen.

De discussie moet gaan over het onvermogen van de politiek om afscheid te nemen van een inconsistent softdrugsbeleid

De discussie zou moeten gaan over het onvermogen van de landelijke politiek om afscheid te nemen van een vastgelopen en inconsistent softdrugsbeleid. Nederland worstelt met het softdrugsbeleid omdat de logische vervolgstap op het gedogen van de verkoop van hasj en marihuana nooit is gezet. En dus zitten we met de malle situatie dat softdrugs onder voorwaarden vrijelijk verkocht mogen worden in coffeeshops, maar dat de aanvoer zich buiten het zicht van de overheid afspeelt.

Coffeeshops zijn voor inkoop aangewezen op het illegale circuit, dat grotendeels in handen is van georganiseerde criminaliteit. Wietteelt is big business en zolang niet op zijn minst geëxperimenteerd mag worden met vormen van legale teelt, zal dat zo blijven. De jacht op wiettelers legt een enorm beslag op de capaciteit van politie en justitie waardoor andere belangrijke zaken in het gedrang komen. En hoewel dagelijks hennepplantages worden opgerold, heeft dat geen noemenswaardig effect op de beschikbaarheid en de marktprijs van softdrugs.

De illegale wietteelt met alle veiligheidsrisico’s die ermee samenhangen is daarvoor te lucratief. Gereguleerde teelt onder overheidstoezicht, eventueel in combinatie met een I-criterium om buurlanden gerust te stellen, zal er niet toe leiden dat het hele illegale circuit verdwijnt – er wordt ook geteeld voor de export – maar de voordelen zijn groter dan de nadelen.

Steeds meer bestuurders komen tot die conclusie. Ze beseffen dat een totaalverbod met maximale handhaving er niet inzit en verdere legalisering de enige uitweg is. Veel gemeenten willen onderzoeken of het anders kan, zo bleek tijdens het congres van de VNG, maar stuiten in Den Haag op onwil en onenigheid, een verlammende mix. Inmiddels zijn er ook juridische aanknopingspunten om de weg van legalisering op te gaan. Maar het zou veel beter zijn als ook in politiek Den Haag eindelijk het besef doorbreekt dat in dit dossier de gemeenten veel beter zicht hebben op de situatie en het hoog tijd wordt naar ze te luisteren.