De opa van Sade kreeg 91 jaar cel voor wiet, maar is nu vrij: ‘Onbeschrijfelijk’

Richard DeLisi (midden) met kleindochter Sade (links) en zoon Rick (rechts)

Het moment dat Richard DeLisi na 31 jaar de gevangenis in het Amerikaanse South Bay in Florida uitloopt, is niet te beschrijven. “Ik besefte pas dat mijn opa echt vrij was toen ik hem beetpakte”, zegt zijn Amsterdamse kleindochter Sade (20). RTL Nieuws sprak met haar en haar vader Rick.

Het verhaal over de 71-jarige Richard DeLisi is ongelooflijk. De afgelopen dagen was het te zien op de grote Amerikaanse tv-kanalen, zoals CNN en FOX. Richard was 40 jaar toen hij in 1989 in Brooklyn, New York volgens de aanklacht een flinke hoeveelheid wiet wilde verkopen. Hij werd betrapt en dat zette zijn leven en het leven van zijn vrouw en twee zoontjes Rick en Steven en dochtertje Ashley compleet op zijn kop.

DeLisi werd veroordeeld tot 91 jaar cel. Vermoedelijk was de straf zo hoog omdat de rechter ervan uitging dat hij lid was van de maffia door zijn Italiaanse achternaam en door de buurt waar hij woonde in New York. Vanuit Florida vertelt zoon Rick (nu 43 jaar): “We kregen te horen dat m’n vader een paar weken weg zou zijn. Dat werden maanden, later jaren en uiteindelijk levenslang.”

Te immens om te begrijpen

Rick was er op z’n elfde met zijn moeder bij toen de rechter het opmerkelijke vonnis uitsprak. “Ik was heel jong en het was te immens om te begrijpen.” Later werd hem uitgelegd dat zijn vader cannabis wilde verkopen, maar begrijpen deed Rick het nimmer. “Hij had niemand vermoord. Mijn vader was een hippie, geen gangster. Hij had een garage en werkte hard voor zijn geld.”

Richard DeLisi: links zoals hij in 1989 de gevangenis inging, rechts zoals hij er deze week uitkwamRichard DeLisi: links zoals hij in 1989 de gevangenis inging, rechts zoals hij er deze week uitkwam

Voor de jonge Rick was het leven zonder vader Richard zwaar. Ricks moeder vreesde dat het verkeerd met hem zou aflopen en dat hij misschien wel zijn vader achterna de gevangenis in zou gaan. Ze stuurde hem op zijn zeventiende naar Amsterdam, waar zijn tante woonde.

Rick is nooit meer vertrokken uit Amsterdam, waar hij zich sinds zijn komst thuisvoelt. Hij had een goede baan, ontmoette er zijn vrouw en samen kregen ze drie dochters die nu 20, 11 en 1 jaar zijn.

Litteken op de ziel

Rick leek het allemaal prima voor elkaar te hebben. Leek, want de opsluiting van zijn vader is altijd aan hem blijven vreten. Het maakte hem langzaam kapot van binnen, hij noemt het zelf een ‘litteken op zijn ziel’. In ‘het vrije’ Amsterdam voelde de opsluiting van zijn vader voor ‘wat wiet’ nog veel onrechtvaardiger. “In Amsterdam is wiet gewoon legaal.”

Rick heeft zijn vader in de VS regelmatig bezocht in de gevangenis. “Dan hielden we urenlang elkaars hand vast en konden we alleen maar huilen. Hij zei me op gegeven moment dat het beter was als ik niet meer zou komen.”

Richard met zijn zoon RickRichard met zijn zoon Rick

Wel bleven ze bellen. Vanuit Nederland had hij Richard bijna dagelijks aan de telefoon. “Elke keer als ik mijn vader sprak, werd de wond weer opengereten.” Waarom zat hij vast? Waarom zat hij vast, bleef door zijn hoofd spoken. Een antwoord kreeg hij niet.

Het verdriet en gemis van zijn vader werd Ricks halfbroertje Steven in 2009 fataal. Veel wil hij er niet over vertellen, als Rick het al zou kunnen. Het doet te veel pijn. Met een trillende stem: “Hij is in West Palm Beach overleden door een overdosis, op de verjaardag van zijn moeder.”

Gekke omstandigheden

Voor de uitvaart van zijn broertje ging Rick terug naar de VS, samen met zijn 9-jarige dochter Sade. Zij ontmoette haar opa toentertijd in die gekke omstandigheden voor het eerst. In de gevangenis. Sade vertelt telefonisch vanuit Florida tegen RTL Nieuws: “Ik was heel jong, maar ik weet nog dat we naar Amerika gingen. Het was zo’n gevangenis, die je uit series en films kent. Mijn kleding werd gecontroleerd, weet ik nog.”

Nu is ze 20 jaar en receptioniste en student huidtherapie in Amsterdam. Op school sprak ze niet veel met haar vriendinnen over het bijzondere verhaal van haar opa. Hoe leg je ook uit dat je opa 91 jaar moet zitten voor zoiets relatief kleins, vraagt ze zich af. “Ik heb een muur voor mezelf opgebouwd. Het was een heel moeilijk onderwerp om te bespreken, ook thuis. Het was te gevoelig.”

Sterke band tussen ons

Dat haar opa ooit vrij zou komen, daar had ze eigenlijk nooit rekening mee gehouden – hij had tenslotte 91 jaar cel gekregen. “Ik belde af en toe met mijn opa. Dan hadden we het over mijn leven in Amsterdam, nooit over hoe het met hem ging in de gevangenis. Ik voelde altijd een sterke band tussen ons.”

Toen een paar mensenrechtenorganisaties zich hard gingen maken voor de vrijlating van Richard, was er hoop, ook voor Sade. Hoop dat ze elkaar toch ooit in vrijheid in de armen konden vallen.

Hulp van de ‘angels’

Richard DeLisi was de langstzittende gevangene in de VS die een straf uitzit voor een drugsdelict zonder geweld, volgens de non-profitorganisatie The Last Prisoner Project die mensen helpt die lange straffen uitzitten voor geweldloze, cannabisgerelateerde misdrijven.

Het waren met name de juristen Chiara Juster, Elizabeth Buchanan en Mariah Daly (de ‘angels’) die zich de laatste maanden hiervoor hebben ingezet, nadat Richards zoon Rick met Freedelisi al jaren aandacht hadden gevraagd voor de zaak.

Voormalig officier van justitie, Chiara Juster zegt tegen persbureau AP over de lange straf dat het ‘een zieke aanklacht tegen ons land’ was, waarbij ze met ons land verwijst naar de Verenigde Staten.

Volgens het Florida Department of Corrections heeft de vervroegde vrijlating niets te maken met de inzet van externe partijen, maar is er in 1989 een foutje gemaakt na de aanhouding van Richard DeLisi. Daarnaast voldeed hij aan alle eisen om in aanmerking te komen voor vrijlating.

In november, nog geen maand geleden, kwam het bevrijdende telefoontje uit de VS, zegt Richards kleindochter Sade. “Mijn vader vertelde dat opa waarschijnlijk vrij zou komen. Ik kon het niet geloven. Echt niet. Eerst zou het in 2022 zijn, toen 2021, en ineens werd het de volgende maand al.” Ze boekten tickets naar de VS, wat nog best een onderneming was vanwege corona.

“Ik durfde het nog steeds niet te geloven dat m’n opa vrij zou komen, ook niet toen we uit het vliegtuig stapten.” Afgelopen dinsdag was het toch echt zover. Sade vertelt over de ontmoeting buiten het cellencomplex in South Bay. “Pas toen mijn opa me daar beetpakte, drong het echt tot me door. Het was een ongelooflijk moment. Het voelde gelijk goed, alsof ik hem nooit heb gemist. En de muur die ik had opgebouwd, stortte in.”

Op deze beelden is te zien dat ze buiten de gevangenis na zoveel jaren weer samen zijn:

Richard na vrijlating: ‘Ik ga krab eten’

Dat was een moment dat ook haar vader Rick echt nooit zal vergeten. Zeer geëmotioneerd zegt hij: “Na de geboorte van mijn drie dochters was dit het mooiste dat er in mijn leven is gebeurd. Voor het eerst voelde ik me compleet.” Rick kan nog amper geloven dat hij volgende week met zijn drie dochters en zijn vader kerst viert. Voor het eerst samen.

Rick is dankbaar, de vrouwen die zijn vader vrij kregen (zie kader hierboven), noemt hij ‘engelen’, maar het gevoel is bitterzoet, erkent hij. “Een stuk van mijn hele leven is van ons afgepakt. En ik krijg geen antwoord op de vraag waarom dit onrecht mijn vader en ons moest overkomen.”

Familie ontwricht

Rick denkt met verdriet terug hoe de lange straf van zijn vader zijn familie ontwrichte. En aan het leed. Zijn vader moest alle verdrietige momenten in de cel in z’n eentje verwerken. Zoals de dood van zijn andere zoon en zijn dochter die verlamd raakte door een ernstig verkeersongeluk. Maar ook de mooie momenten die hij moest missen, zoals de geboorte van zijn kleinkinderen.

Rick heeft zijn vader sinds zijn vrijlating nauwelijks kunnen spreken. “Het is een komen en gaan van mensen. Ook Richards zus en broer, die bij Fox News zijn verhaal deed (zie hieronder) heeft hij weer in de armen gesloten.

Alle media willen het verhaal van Richard DeLisi vertellen, maar zijn gezondheid is zwak. Hij heeft rust nodig.

Kort krijgen we hem aan de telefoon. “Het is een emotionele week”, verzucht hij. “En ik ben niet boos”, zegt hij over zijn lange gevangenschap, waarna hij de telefoon teruggeeft aan zijn zoon en weer naar de mensen gaat die hij zo lang heeft moeten missen. Richard wil alles halen uit de tijd die hem nog rest.

Wat in te halen

Daarnaast gaat hij zich met zijn stichting Freedelisi hard maken voor andere gevangenen die in een soortgelijke situatie zitten als hij zat. “Dat deed hij in de gevangenis al. Hij hielp iedereen”, zegt Rick die zijn vader gaat helpen ‘om het systeem te veranderen’.

Maar ook leuke dingen doen, “Zoals met z’n allen op vakantie. Zwemmen, in de zon liggen, eten bij Jack’s Hamburgers.” Alles wat ze nog samen meemaken, zelfs de kleine momenten, zijn mijlpalen, benadrukt Rick. “We hebben wat in te halen. Eindelijk samen herinneringen maken.”

Richard DeLisi na zijn vrijlatingRichard DeLisi na zijn vrijlating