Gevangen tijdens coronacrisis: ‘Ik zit 22 uur binnen en ben bang’

Gangen waarbij je geen anderhalve meter afstand kan houden, deurknoppen die weinig gedesinfecteerd worden en sommige mensen die nog steeds handen geven. Gedetineerde Klaas K. (60) zit in de gevangenis in Zaanstad. “Hij is heel erg bang voor het coronavirus.”

Klaas spreekt via zijn dochter Campbell. Hij is niet de enige gedetineerde met zorgen. De spanningen in gevangenissen nemen steeds meer toe, signaleren ook vakbonden en advocaten. “De combinatie van geen bezoek, weinig videobellen, geen drugs en sport zorgt voor spanningen”, zei justitievakbond Juvox een paar dagen geleden nog.
En in de gevangenis in Lelystad brak vorige week zelfs een opstand uit.
Lees ook:
Grote zorgen over gevangeniswezen na opstand Lelystad
Klaas K. moest begin dit jaar voor acht maanden de cel in voor fraude nadat zijn zaak was verworpen bij de Hoge Raad. Wel kreeg hij in de gevangenis relatief veel vrijheden, kon hij daar werken en ontving hij geregeld bezoek van zijn verloofde, ouders en kinderen.
Dat allemaal is niet meer mogelijk sinds de uitbraak van het virus. “Hij zit nu 22 uur in zijn cel met zijn celgenoot”, zegt Campbell.
Coronaregels
Vanuit die cel ziet hij dat het niet altijd even nauw wordt genomen met de coronaregels, vertelt Campbell. Hij mag eens per week skypen in een ruimte onder toeziend oog van bewakers. “Maar op de plek waar dat gebeurt, kan de anderhalve meter afstand niet in acht worden genomen.”
Ook betwijfelt Klaas of de iPads die worden gebruikt voor het skypen, maar ook bijvoorbeeld de deurknoppen en andere spullen, wel vaak genoeg worden gedesinfecteerd. “De bewaarders zijn allemaal erg aardig. Maar dat neemt niet weg dat hij bang is”, zegt zijn dochter.
Lees ook:
Negen tbs’ers en gevangenen geveld door coronavirus
In gevangenissen worden de richtlijnen van het RIVM gevolgd. Maar op sommige momenten is fysiek afstand nemen onmogelijk, zegt een woordvoerder van de Dienst Justitiële Inrichtingen. Bij medische onderzoeken of visitaties van nieuwe gedetineerden om te kijken of ze niets meesmokkelen. Wel doen medewerkers dan beschermende kleding aan.
Afstand houden
Ook zijn de gebouwen niet gemaakt op het houden van afstand, zegt een woordvoerder. “Dat is een uitdaging.” Maatregelen door bijvoorbeeld inperking van de dagprogramma’s moeten het risico op coronabesmetting verkleinen.
Gevangenen die een overtreding van de regels zien, kunnen dat volgens de woordvoerder aangeven bij bijvoorbeeld de directeur. “Maar er zijn ook overleggen waar gevangen bij worden betrokken.”
Lees ook:
Protest in gevangenis Lelystad, pepperspray gebruikt om rust terug te brengen
Maar volgens vakbond FNV gaan al die maatregelen niet ver genoeg. “Het verschil tussen de gevangenissen is groot”, zegt vakbondsbestuurder Yntse Koenen van FNV Justitie en Veiligheid. “We weten dat het lastig is voor veel inrichtingen, maar je moet de maatregelen zien te handhaven. Het gaat om de volksgezondheid. De regie om dat voor elkaar te krijgen ontbreekt nu.”
Sluiten van cellen
Zo vindt hij dat er in de gevangenissen ruim aanbod moet zijn voor desinfecterende middelen. Maar vooral ook dat cellen waar meerdere personen in zitten, zoals Klaas K. in Zaanstad, niet meer moeten kunnen. “Dan kan je nooit meer afstand van elkaar houden, dan zit je nog steeds op elkaar lip. Die cellen moet je gewoon sluiten.”
Volgens de FNV moet dat goed mogelijk zijn omdat vorig jaar vier inrichtingen zijn gesloten en het personeel van die plekken nog steeds in dienst is. “Noodsituaties vragen om noodoplossingen.”
Enkelband
Als het aan Klaas K. ligt zou hij het liefst met een enkelband thuis zitten. “Door de vrijheden die mijn vader had, had hij zijn leven makkelijk moeten kunnen oppakken na detentie”, zegt dochter Campbell. “Maar nu kan hij niks meer en zit hij maar in zijn cel, terwijl mijn vader geen moordenaar is. Een enkelband zou in mijn ogen nu veel passender zijn dan een celstraf zonder vrijheden.”