Grote zorgen om criminele jongeren die carrière maken in zware misdaad

ARNHEM – Politie en justitie maken zich zorgen over de ‘rising stars’ die bliksemcarrière maken in de zware misdaad. Sommige criminele jongeren maken bliksemsnel carrière naar de zware misdaad. Juist daardoor verdwijnen ze uit het zicht van de lokale autoriteiten. Politie en het Openbaar Ministerie Oost-Nederland maken zich zorgen over deze ‘rising stars’, die niet terugdeinzen voor het plegen van ernstige delicten.

 

De aanpak van criminele talenten heeft hoge prioriteit in het beleidsplan 2019-2022 van het Veiligheidsnetwerk Oost Nederland, waarin politie,  Openbaar Ministerie, belastingdienst, en RIEC Oost-Nederland samenwerken. De nieuwe gezamenlijk aanpak moet criminele carrières in de kiem smoren.

Naar schatting komt 5 procent van alle jongeren in Nederland in aanraking met de politie. Van deze groep zal 3 tot 7 procent zich ontwikkelen tot beroepscrimineel. Deze groep is verantwoordelijk voor 40 tot 60 procent van de jeugdcriminaliteit. Een nog kleiner deel groeit door naar de echte misdaad.

Rekruteren

Uit onderzoek van Bureau Beke in Arnhem blijkt dat criminele jeugdgroepen te beschouwen zijn als de ‘kraamkamer van de georganiseerde misdaad’. Zware criminelen rekruteren doelbewust aanstormend crimineel talent.

Deze ‘rising stars’ behoren in het begin vaak nog tot jongeren die qua overlast en lichte criminaliteit opvallen en goed bekend zijn bij de wijkagent. Ze zijn tussen de 18 en de 21 jaar en plegen delicten in hun eigen woonplaats. De jongeren zitten in een ‘overgangsfase’. Ze zijn nog zichtbaar op straat en veroorzaken overlast, maar hun criminele activiteiten worden belangrijker en professioneler.

Verontrustend

De snelheid waarmee een deel professionaliseert is verontrustend, stelt criminoloog Henk Ferwerda van Bureau Beke. Om uit het zicht van de politie te blijven plegen ze inbraken en overvallen buiten de eigen woonplaats en regio. ,,De pakkans wordt kleiner. Ze weten heel goed dat ze vooral bekend zijn bij de politie in de eigen woonplaats”, zegt Ferwerda. Politie, justitie en hulpinstellingen verliezen het zicht op deze groepen omdat veiligheidsbeleid juist vaak lokaal is georiënteerd en georganiseerd. Voor de gemeente lijkt het het of de jeugdgroep is verdwenen en het probleem is opgelost.

In werkelijkheid zijn deze jongeren ondergronds gegaan. Van hen groeien sommigen vervolgens pijlsnel door naar de echt zware criminaliteit. Ze laten zich lokken en verblinden door de luxe en geld waarin gearriveerde criminelen baden. Op hun beurt oefenen de ‘rising stars’ negatieve aantrekkingskracht uit op de jongeren in hun woonwijk.

De rising stars in beeld

In nauwe samenwerking met de 78 gemeenten in Oost-Nederland wil het Veiligheidsnetwerk Oost-Nederland de komende jaren de rising stars in beeld krijgen. ,,Waar zitten ze? Wie rekruteert hen?” De analyse moet leiden tot een aanpak waarbij de kleine groep met een hoog risico op het plegen van ernstige delicten worden gescheiden van de grote groep met wie het nadat ze ouder en wijzer zijn geworden wel weer goed zal komen.

Deskundigen vinden dat er sneller en verschillend moet worden ingegrepen om criminele carrières in de kiem te kunnen smoren. ,,Op lokaal niveau moeten gemeenten de jonge aanwas afstoppen”, aldus criminoloog Ferwerda. ,,Het ligt voor de hand dat er voor de rising stars een integrale persoonsgebonden aanpak komt. De laag erboven – de kopstukken die bovenlokaal opereren – moet je via opsporing (recherche en OM) aanpakken. Ook is het van belang om de criminele families in kaart te brengen. Zij maken  vaak de misdaad mogelijk.”