Politie kan zich nooit helemaal voorbereiden op jaarwisseling

Tijdens de jaarwisseling zijn agenten massaal op de been om in te grijpen bij gevaarlijke situaties en te monitoren in wijken waar mogelijk de vlam in de pan slaat. Uit een rondgang langs verschillende korpsen door NU.nl komt één beeld naar voren: de politie bereidt alles nauwgezet voor, maar kan nooit helemaal voorbereid zijn.

In totaal zijn de hulpdiensten bij de afgelopen jaarwisseling 3.150 keer uitgerukt. Zeker tientallen agenten kregen tijdens zo’n uitruk te maken met fysiek of verbaal geweld.

Ook nu zijn de voorbereidingen al tijden in volle gang. Waar is het dit jaar onrustig? Waar ging het vorig jaar mis? De antwoorden worden meegenomen in het besluit waar de politiemacht dit jaar groots wordt ingezet.

Zo was het de afgelopen weken erg onrustig in de Haagse wijk Duindorp. Een agent liep bijvoorbeeld blijvende gehoorschade op toen een vuurwerkbom onder een politiebus werd gegooid. “We hebben nu al goed laten zien dat we er waren”, zegt het korps Den Haag.

In de Groningse wijk Paddepoel liep het afgelopen jaarwisseling ook uit de hand. Groepjes jongeren stichtten branden en bekogelden de politie met zwaar vuurwerk, waarna de Mobiele Eenheid (ME) ter plaatse moest komen. Volgens een woordvoerder van de politie werken agenten dit jaar nauw samen met de burgemeester en de gemeente voor een gepaste inzet in de wijk.

De politie tijdens de jaarwisseling

  • Tijdens de jaarwisseling 2018-2019 rukten de hulpdiensten in totaal 3.150 keer uit.
  • 59 agenten kregen tijdens hun werk deze nacht te maken met geweld. Tijdens de jaarwisseling 2017-2018 waren dit nog 27 agenten.
  • Het werkelijke aantal ligt volgens de centrale ondernemingsraad (cor) van de politie nog veel hoger. Van de 6.500 agenten die de enquête invulden, hebben 326 agenten tijdens de jaarwisseling te maken gehad met geweld.
  • Vorig jaar werden 328 mensen aangehouden, 41 minder dan het voorgaande jaar.

Groep keerde zich tegen de hulpverleners

Dat preventieve aanwezigheid en risicoanalyse niet zaligmakend is, weet de politie ook. Zo ging het tijdens de afgelopen jaarwisseling niet alleen mis in zogenoemde ‘risicowijken’, maar in het nog geen vijfduizend inwoners tellende Moerkapelle. Toen de brandweer hier een illegaal vuur wilde blussen, keerde een grote groep mensen zich tegen de hulpverleners. Ook hier werd gegooid met zwaar vuurwerk en zijn mensen opgepakt op verdenking van openlijke geweldpleging en belediging.

“Het kan aan verschillende omstandigheden liggen, dat het misgaat”, zegt de woordvoerder van eenheid Den Haag, waar Moerkapelle onder valt. Soms ontstaat er ruzie in een groep mensen, en keert iedereen zich tegen agenten als deze arriveren. “Alcohol kan ook een rol spelen.”

Enorme vuurwerkexplosie onder politiebus in Duindorp

Enorme vuurwerkexplosie onder politiebus in Duindorp

Krapte zorgt voor zorgen

De politie werkt tijdens elke jaarwisseling nauw samen met andere hulpdiensten. Ook is er een Staf Grootschalig- en Bijzonder Optreden actief. Dit is een soort coördinerend team dat preventief klaarstaat bij serieuze uitdagingen. “Zoals de boerenprotesten en tijdens Koningsdag”, legt de politie Midden-Nederland uit. “Midden-Nederland is natuurlijk een groot gebied. Dus dan moet je natuurlijk wel de regie hebben over wat er kan gebeuren.”

“Je kan dingen nog zo goed plannen, je instellen op een evenement, maar je weet het nooit van tevoren. Het kan op sommige plaatsen escaleren, maar op andere plaatsen is het juist tegen de verwachting in rustig”, zo vat de Nederlandse Politiebond (NPB) samen.

Volgens verschillende politiebonden zijn agenten goed voorbereid op de mogelijke risico’s van het werken tijdens de jaarwisseling. Dit jaar dragen ze ook voor het eerst de op maat gemaakte gehoorbeschermers. Hoewel er volgens de bonden geen sprake is van agenten die niet willen werken op 31 december, zijn er wel zorgen geuit over de krapte.

“Het is een hartstikke druk jaar geweest, ook vanwege de krapte in de bezetting. Er kan met dit soort dagen ook minimaal verlof genomen worden”, stelt de NPB. “Het zijn lange dagen en er wordt veel gevraagd van de mensen.”

De ravage in Duindorp een paar weken geleden. (Foto: Pro Shots)

‘Je gunt iedereen een leuk volksfeest’

Een vuurwerkverbod blijft een van de wensen die vanuit de politie op tafel ligt. “Ik wil de jaarwisseling veiliger maken en de traditie in stand houden, veilig en feestelijk, voor iedereen. Veel van de ellende kan worden voorkomen, onder meer door alleen nog siervuurwerk toe te staan, naast georganiseerde vuurwerkshows en aftelmomenten”, zei korpschef Erik Akerboom hier eerder over.

Ook de korpsen stellen aan NU.nl dat agenten behoorlijk wat mee kunnen maken tijdens zo’n jaarwisselingsdienst. “Agenten hebben het bijvoorbeeld ook druk met het helpen van vuurwerkslachtoffers”, stelt het korps in Den Haag.

Het zorgt ervoor dat de agenten zich wel voorbereid voelen, maar de dienst nooit zullen onderschatten. Vakbond ACP: “Het kan soms heel zwaar zijn. Maar het geeft wel veel voldoening als het met een paar kleine ingrepen toch lukt om de orde te bewaren. Je gunt iedereen een leuk volksfeest, geen slagveld.”